BİR İLİM AŞIĞI VE IŞIĞI: SEMAVI EYİCE

Kıymetli okuyucularım bu yazımda sizlere bor akademisyenden çok fazlası diyebileceğim, Türkiye’nin ilkleri olarak adlandırdığımız biri olan sadece yazdığı makale ve kitap sayısında gösterilen kaynakçalarla ansiklopediler çıkan bölgemizle ilgili yaptığı emsalsiz çalışmalar ile emsal olmuş olan merhum hocam Prof. Dr. Semavi Eyice hocanın kısa bir hayat hikayesine değinmeye çalışıcam…

Se­ma­vi Eyi­ce, 1923’te Ka­dı­köy’de doğ­du. İl­köğ­re­ni­mi­ni Ka­dı­köy Sa­int Lou­is ve Sa­int Jo­seph okul­la­rın­da ta­mam­la­dık­tan son­ra, 1943’te Ga­la­ta­sa­ray Li­se­si’nden me­zun ol­du. Ay­nı yıl Ar­ke­olo­ji ve Sa­nat Ta­ri­hi oku­mak üze­re Al­man­ya’ya git­ti. 1944’de Vi­ya­na, 1944-45’de Ber­lin üni­ver­si­te­le­rin­de iki sö­mes­tr öğ­re­nim gör­dü. İs­tan­bul Üni­ver­si­te­si Ede­bi­yat Fa­kül­te­si Sa­nat Ta­ri­hi Bö­lü­mü’nden me­zun ol­du. Ay­nı yıl için­de bu bö­lü­me asis­tan ola­rak atan­dı.

1950-53 yıl­la­rı ara­sın­da Prof. Arif Mü­fid Men­sel baş­kan­lığn­da Si­de’de ya­pı­lan ar­ke­olo­jik ka­zı­la­ra ka­tıl­dı. 1952’de “Si­de’nin Bi­zans Dö­ne­mi­ne Ait Ya­pı­la­rı” baş­lık­lı te­zi ile Dok­tor, 1955 yı­lın­da, “İs­tan­bul’da Son De­vir Bi­zans Mi­ma­ri­si” baş­lık­lı te­zi ile Do­çent ün­van­la­rı­nı al­dı.  1958-59 yıl­la­rın­da Al­man hü­kü­me­ti­nin Hum­boldt bur­su ile Mü­nih Üni­ver­si­te­si’nde ça­lış­tı. “İlk Os­man­lı Dev­ri­nin Di­ni-İç­ti­ma­i Bir Mü­es­se­se­si: Za­vi­ye­ler” baş­lık­lı tak­dim te­ziy­le 1964 yı­lın­da Pro­fe­sör­lü­ğe yük­sel­di.

Fa­kül­te­de­ki ders­le­rin­den baş­ka, yurt için­de ve dı­şın­da bil­has­sa Bal­kan ül­ke­le­rin­de in­ce­le­me ve araş­tır­ma­lar yap­tı. Bu ara­da ida­ri gö­rev­ler de yük­len­di; 1966-72 yıl­la­rın­da üç dö­nem Fa­kül­te Yö­ne­tim Ku­ru­lu Üye­si, 1972-74’de Üni­ver­si­te Se­na­to­su Üye­si se­çil­di. 1972-74 yıl­la­rın­da üç ders yı­lı İs­tan­bul’da­ki gö­re­vi­ne ek ola­rak An­ka­ra’da Ha­cet­te­pe Üni­ver­si­te­si’nde ders ver­di. 1974’de Al­man­ya’nın Boc­hum Üni­ver­si­te­si’nde mi­sa­fir öğ­re­tim üye­si ola­rak bir sö­mes­tir, 1976’da Pa­ris’te Sor­bon­ne ve Collége de Fran­ce’da, İs­viç­re’nin Genève şeh­rin­de bi­rer sö­mes­tir ders ve İtal­ya’nın Ra­ven­na şeh­rin­de üç kon­fe­rans ver­di. Bun­lar­dan baş­ka Brük­sel, Mü­nih, Ma­inz, Müns­ter, Ber­lin,  Ro­ma, Ra­ven­na, Ve­ne­dik, Oh­ri, Bük­reş, Se­la­nik, Bel­grad ve Was­hing­ton’da kon­fe­rans­lar ver­di ve bu­ra­lar­da­ki ulus­la­ra­ra­sı kon­gre­ler­de bil­di­ri­ler tak­dim et­ti.

İlk ya­zı­sı­nın ya­yın­lan­dı­ğı 1946 yı­lın­dan bu­gü­ne, fark­lı dil­ler­de 1000’i aş­kın ki­tap, ma­ka­le an­sik­lo­pe­di mad­de­si ve araş­tır­ma­sı ba­sıl­dı. Ha­len bas­kı­ya ha­zır du­rum­da üç, ha­zır­lan­mak­ta olan iki ki­ta­bı ve çe­şit­li araş­tır­ma­la­rıy­la il­gi­li  ma­ka­le­le­ri var­dır. 1958’den iti­ba­ren iki de­fa kı­sa ara­lık­lar­la  1998 yı­lı­na ka­dar Gay­ri­men­kul Es­ki Eser­ler ve Anıt­lar Yük­sek Ku­ru­lu Üye­li­ği yap­tı. Türk Tıp Ta­ri­hi Ens­ti­tü­sü (1957), Al­man Ar­ke­olo­ji Ens­ti­tü­le­ri (1968),  Bel­çi­ka Kral­lık Aka­de­mi­si (mu­ha­bir 1974)’nin  ha­len üye­si bu­lun­mak­ta­dır. Tü­bi­tak’ın bir yan ku­ru­lu­şu olan Tür­ki­ye Bi­lim­sel Araş­tır­ma­lar Ku­ru­mu (TÜ­BA)’nun ilk de­fa ve­ri­len ödü­lü­nü 1997 yı­lın­da al­mış­tır. Fran­sa hü­kü­me­ti ta­ra­fın­dan ken­di­si­ne Légi­on d’Hon­ne­ur ni­şa­nı ve­ril­miş­tir.  Ye­ni Yük­sek Öğ­re­tim Ka­nu­nu ile ida­re et­ti­ği kür­sü ar­tık kalk­mış, fa­kat Ede­bi­yat Fa­kül­te­si’nin Ar­ke­olo­ji ve Sa­nat Ta­ri­hi Bö­lü­mü baş­kan­lı­ğı ken­di­si­ne ve­ril­miş­tir. 1990 yı­lın­da üni­ver­si­te­den emek­li ol­muş­tur. İyi de­re­ce­de Fran­sız­ca, Al­man­ca, or­ta de­re­ce­de İn­gi­liz­ce bil­mek­te­dir.