Tavşancıl ve Yahya Kaptan

Kıymetli okuyucularım bu pandemi sürecinde hastalık, ölüm ve ekonomik haberlerini gerek sosyal, gerekse yazılı medyadan görüp, öğrenmekteyiz lşte bu haberlerden biri de gazetemizin sıkça haber yaptığı ve tarihe sahip çıkalım dediği Tarihi Tavşancıl Evleri konusuydu bu hafta dikkatimi celp eden husus” Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dilovası Belediyesi’nin ortaklaşa gerçekleştirdiği Tarihi Tavşancıl Evlerini Yaşatma Projesi’nin protokolü Tavşancıl Mahallesi’nde düzenlenen törenle imzalanmış olmasıydı burada tüm yöneticilere ve sıkça gündemde tutan gazetemize teşekkürlerimi sunuyorum.. Burada ilk çalışmanın detayı da paylaşıldı Proje kapsamında atılan imza ile ilk etapta 21 tescilli, 46 tescilsiz binanın restorasyonunun yapılması protokole bağlanırken, 20 yapının rölove ve restorasyon projelerine başlanıldı. İşte bu yapıların başında yıkılmaya yüz tutmuş ve bir kahramanın şehadet öyküsünün yaşandığı Yahya Kaptan’ın yakalanıp, şehit edilen evide var işte başlı başına bir olay ve yazı konusu oldu bizim için kısaca 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı günümüzde bir Milli Kahraman olan Yahya Kaptan hakkında bilgiler paylaşmaya çalışıcam kısaca…

Yahya Kaptan, Balkanlardaki çete savaşlarında ve daha sonra başlayan Balkan Harbinde görev almış ve buralarda bir hayli başarı elde etmiş biriydi ve tertip sonucu Yahya Kaptan’ı 8 Ocak 1920 günü alçakça öldürülmüştür.

Gebze Milli Mücadele yıllarında İstanbul-Ankara arasında geçiş bölgesiydi. Buradaki Kuvvacılar silah ve insan kaçırılmasında önemli görevler üstleniyordu. Bunlardan birisi de henüz 29 yaşında olan Yahya Kaptan ve onun ölümü, Mustafa Kemal Paşa’yı da çok üzmüş, olayın ciddiyetle araştırılması için ilgili birimleri seferber etti.

YAKUP CEMİL’İN DAVA ARKADAŞIYDI

1891 yılında Makedonya-Köprülü’de (Selânik-Üsküp demiryolu üzerinde yerleşim yeri) doğan Yahya Kaptan, çocuk yaşlarda bir husumet yüzünden dağa çıkar. Balkanlardaki çete savaşlarında ve daha sonra başlayan Balkan Harbinde görev almış ve buralarda bir hayli başarı elde etmiş bir fedaiydi. Cihan Harbi içinde Teşkilatı Mahsusa’da da görev yapan Yahya Kaptan, İstanbul’a geldiğinde Yakup Cemil ile tanışır. Cemil’in, Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver Paşa’ya karşı darbe girişiminde bulunması olayından dolayı 1916 yılında Irak’a sürgün edilir.

Yahya Kaptan, Mütareke imzalandıktan sonra İstanbul’a döner. İşgal günlerinde Bekirağa Bölüğü’ne hapsedilen arkadaşlarını ziyaret eder. Bu günlerde Halil Kut Paşa’nın kaçırılmasında görev alır. İşgal günlerinde eski İttihatçılar tarafından kurulan Karakol Cemiyeti’ne katılır. İstanbul’da kalamayacağını anlayınca teşkilat tarafından da Gebze’ye gönderilir ve burada teşkilatını kurarak bu önemli merkezde hem çetelerle hem de işgal kuvvetleriyle mücadele eder.

ATATÜRK İLE İLK TEMAS

Mustafa Kemal Paşa, Sivas’ta bulunduğu sırada Yahya Kaptan ile tanışır. 4 Ekim 1919 günü gönderdiği telgrafta, “Bulunduğunuz bölgede güçlü bir teşkilât kurunuz. Adapazarı Kaymakamı Tahir Bey vasıtasıyla, bizimle bağlantı sağlayınız. Şimdilik hazır bulununuz” der. Bunu Nutuk’ta şöyle anlatır: “Efendiler, Yahya Kaptan, aldığı bu emir üzerine, teşkilât kurdu ve aylarca İstanbul ile ilişkisi bulunan çevrelerde hain çetelerin faaliyetlerine engel oldu.” (Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, Hazırlayan: Osman Selim Kocahanoğlu, Temel Yayınları, İstanbul, 2003, s.234.)

MUSTAFA KEMAL YAKINDAN İLGİLENDİ

Yahya Kaptan’ın kuşatıldığına ilişkin haber Mustafa Kemal Paşa’ya iletildiğinde, Paşa konuyla yakından ilgilenir ve İzmit’te 1. Fırka Kumandanlığı’na 7 Ocak 1920 tarihli şu telgrafı gönderir: “İstanbul’dan geldiği bildirilen kıta komutanına, adı geçenin bizim adamımız olduğu ve eğer bir kusur ve kabahati varsa, tarafımızdan gereğinin yapılması tabiî bulunduğu, hiçbir suretle Yahya Kaptan’ın kuşatılmasına ve tutuklanmasına hiçbir şekilde razı olmadığımızın bildirilmesini ve neticenin bize süratle bildirilmesini rica ederiz.” (Atatürk’ün Bütün Eserleri, C. 6, 2. Baskı, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2003, s.104.)

Mustafa Kemal acı haberi aldığında çok üzülür. Hemen olayın soruşturularak kendisine bilgi verilmesini ister. Olayı soruşturan Mebus Sırrı Bey ise şu önemli saptamaları yapar: “Yahya Kaptan’ın, İstanbul karşısında teşkilatlanmış bir durumda bulunması, herhalde Kuvayı Milliye’ye karşı cephe almış bulunan kimseleri korkuttuğu için kendisinin ortadan kaldırılmasına karar verildiğine şüphe yoktur. Bu hareket, yabancılarca dahi, hiç şüphesiz, Kuvayı Milliye’nin, hükümetin gözünde imha ve yok edilebilir bir mahiyette görülmesine sebep olacaktır. Bundan dolayı gereken tedbir alınmalıdır.” (Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, s.245- 246.)

İstanbul’da bulunan Rauf Bey 19 Şubat 1920 tarihli mektupla Paşa’ya şu bilgileri verir: “Yahya Kaptan’ın teslim olduktan sonra öldürüldüğü buraca da anlaşılmıştır. Muhafızlığa müracaat edilmiş, otopsi de yapılmıştır. Hükûmet kanunî kovuşturmaya başlamıştır, efendim. Saygılarımızı arz ederiz.” (Nutuk, s.246.)

Paşa, 17 Ocak 1920 günü Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Şevket Bey’den gelen malumat hakkında ise şu yorumu yapar: “Efendiler, ‘Köy dışındaki karakola götürülürken çevreden ateş edilmiş (?). Kaçmaya çalışmış, bu sırada öldürülmüş (?!).’ Bu sözlerin, bu gibi suikastlerde bir formül gibi kullanıldığını anlamamak için, çok safdil olmak lâzımdır.” (Nutuk, s.242-243.)

***

TARİHÇİ-YAZAR SUAT ÇATAR

Kıymetli okuyucularım yazar ve eser tanıtımında bu hafta Tarihçi-Yazar Suat ÇATAR hocamız var Gebze’nin yetiştirdiği büyük değerlerden biridir.

1987 doğumlu olan hocamız eğitim hayatını Çayırova’dan sürdürmüş hep tarih ve tarihi olayların içinde yer almıştır kendi değimiyle. Bildiğimiz gibi dönemlerin önemi kadar ve ondan sonrası, yani sizden bıraktığı etkileri üzerinde bir toplu kitap çalışması ile tarih ilmine kalem tutmuş dönem şartlarına göre Sultan İkinci Abdülhamid Han dönemini ayrıntıları anlattığı çalışmayı biz okuyucularına sunmuştur bu arada Suat hocamız Yüksek Lisansını tamamladığı gibi, doktora çalışmasına başladığını gazetemiz aracılığı ile duyurmuş olalım.