TAŞKÖPRÜ YAĞLI GÜREŞLERİ VE KÖRFEZ'İN BAŞKANI ŞENER SÖĞÜT
Kıymetli okuyucularım bu hafta yazımızda sizlere son günlerde bölgemizde tertiplenen birçok güreş müsabası ve onların insanlarımızda oluşturduğu müthiş etkiden bahsetmek istiyorum bu arada ilk kez bölgemizde merhum Ahmet Pembegül gibi etkili düzenlenen bir güreşi Körfez Belediyesi Başkanı sayın Şener Söğüt tarafından düzenlenen bir panayır hatta büyük bir şölen gibi tertip edilen 47. Taşköprü Yağlı Güreşleri olarak söyleyebilirim. Programa Kocaeli Yerel Kültür Platformu Başkanı sayın Dr. Metin Şentürk üstadımın davetiyle katılıp bir de “Tarihe Yön Veren Adam Çoban Mustafa Paşa” kitabımız için imza günü düzenleme nezaretinde bulunmaları ayrıca bizleri mutlu ettiğini belirtmek isterim. Yerel Platform olarak kültürel değerlerimizi tanıtımları ise ekstra bir mutluluk verici bir husustu burada bazı isim vermeden geçemeyecem Gocamanavlar Melek Portakal Çeliköz, Elif Olcay, Neslihan Efe, Ümran Yavaş Tepecik, Tenzile Bircan, Ceyhun Atik’e nezdinden tüm ekibe teşekkür etmek istiyorum gerçekten mükemmelin üstünde performans sergilediler. Yağlı Güreşlerimizi ile ilgili tarihi bilgiler sunmak istiyorum ama güreşte son yıllarda Recep Kara ve Ali Gürbüz isimlerini sıkça duyuyoruz ama daha büyük efsanelerin bazılarının isimlerini paylaşmak istiyorum (Gaddar) Kel Aliço, Molla İzzet, Koca Yusuf, Adalı Halil, Nakkaş Eyüp, Kızılcıklı Mahmut, Mehmet Ali Yağcı, Ahmet Taşçı, Ahmet Yavuz…
Yağlı güreş Mısır kaynaklıdır. Deniz ticareti sayesinde Avrupa`ya, Balkanlar`a taşınmıştır. Özellikle bir düğün eğlencesi olarak, güreşçilerin büyük toprak sahipleri tarafından davet edilmeleriyle başlamıştır. Türklerin MÖ 4. yy’dan beri güreş yaptıkları bilinmektedir. İlkbahar aylarında doğanın canlanışı için yapılan kutlamalarda, evlenme merasimlerinde, zafer şölenlerinde hep güreş müsabakaları düzenlenirdi. Osmanlı Devleti’nde ise karakucak ve yağlı güreşler yaygın olarak ve devletin kontrol ve himayesinde yapılmaktaydı. Birçok bölgede güreş tekkeleri kurulmuş, bunların başlarında şeyh denilen eski ve ünlü pehlivanlar görev almıştır.
Günümüzde de bu geleneğin bir uzantısı olarak organize edilen güreş etkinliklerinde, ağalık sistemi ile masrafları karşılayan bir kişi bulunur. Bu kişiler genellikle yörenin tanınmış ve varlıklı kişileridir.
Osmanlı padişahlarından Sultan 4. Murad ve Sultan Abdülaziz de bizzat güreş yaparak bu spora gösterdikleri önemi göstermişlerdir. Edirne Sarayiçi`nde yapılan 650 yıllık geçmişe sahip Kırkpınar Yağlı Güreşleri, bu sporun Türk kültürünün ayrılmaz bir parçası olduğunu gösterir.
1996 yılında Geleneksel Spor Dalları Federasyonu kurulmuş ve yağlı güreş için önemli bir adım atılmıştır.
Pehlivan
Pehlivan sözcüğü Farsça`dır. Burhan-ı Katı`ya göre asıl anlamı; yürekli, cesur (şeci), yiğit (dili) ise de, zabit, vali, iri vücutlu ve doğru sözlü kimseye de pehlivan denilir. Bu nedenle yerine göre çeşitli zamanlarda farklı anlamlarda kullanılmıştır.
Selçuklular zamanında kahramanlık gösteren savaşçılara, üstün başarı kazanan atıcı, güreşçi, gürzcülere pehlivan denilse de, bu sıfat 16. yy. başlarında yalnız sporcular için kullanılmıştır. Pehlivan deyiminin bu anlamda kullanılışı Sultan II. Mahmut devrinin sonuna kadar sürmüştür.
Türkler, erkeği, kadını ve çocuğuyla güreş sever; ruhlarındaki savaşçı duyguların da etkisiyile güreşçiye saygı duyar ve pehlivanlara ayrıcalık tanırlar. Güreşçiye karşı duyulan sevgi ve saygı, pehlivanların güçlü kuvvetli, vücut yapısı ve adaleleri gelişmiş, sağlıklı görünümlü insanlar olmasından kaynaklanır. Pehlivanların kahraman, yiğit, doğru ve mert, `eline, beline ve diline sahip` insanlar olduğu düşünülür.
Osmanlılar zamanında saray dışında yapılan güreş müsabakaları; panayırlarda, düğünlerde, bir hayır kurumu yararına veya bu işi meslek edinmiş kişilerin özel yer ve salonlarında yapılırdı. Ayrıca düğün ve Ramazan güreşleri adı altında düzenlenen etkinlikler de yapılmıştır.
Sıkletler (Boylar)
Kırkpınar başta olmak üzere, büyük çaplı yağlı güreş müsabakalarında boylar şu şekilde düzenlenir:
• Teşvik Boyu
• Deste Küçük Boy
• Deste Orta Boy
• Deste Büyük Boy
• Küçük Orta Küçük Boy
• Küçük Orta Büyük Boy
• Küçük Orta Boy
• Baş Altı Boy
• Baş Boyu
Güreşçi sayısının daha az olduğu mahalli yağlı güreş etkinliklerinde ise boylar aşağıdaki gibi düzenlenir:
Teşvik Boyu, Deste Boyu, Küçük Orta Boy, Büyük Orta Boy, Baş Altı Boy, Baş Boyu
Bu arada bir izleyici ve araştırmacı olarak Taşköprü Yağlı Güreşlerine hayran kaldığımı, izleyicilerin mest olduğunu vurgulamak istiyorum Körfez Belediyesi Başkanı sayın Şener Söğüt ve ekibine çok teşekkür ediyorum bir de notlarıma aldığım bir hususu paylaşmak istiyorum bu tür etkinliklerde yer almak isteyen satıcılar belediyeye bir ücret yatırır ardından satacağı ürüne göre yerini alınırdı Körfez Belediyesi Başkan Yardımcısı sayın Osman Yurt ile alan gezisinde fark ettiğim ve kendisine teşekkür ettiğim hususta satıcılardan her hangi bir ücret almamaları oldu, Osman başkanım zaten zor zamanlar geçiriyoruz biz de belediye olarak esnafımıza bir destek olalılım diye böyle bir karar aldık inşallah her şey istedikleri gibi olur bizce küçük esnaf için büyük adım olarak nitelendirebileceğimız bir çalışma oldu inşallah bu hastalık illeti son bulur dahasını yapmak nasip olur diyerek Körfez Belediyesinin halkına destek olma çabasını belirtti. Bugün halkını tuş’a getirmeyen sayın Şener Söğüt’e halkı da seçimde yine Körfez’i emanet edeceğini karşılık olarak gösterdiler Gazete Gebze olarak biz de buna tanıklık edip, tarihe not düşüyoruz…
