CUMHURİYET’E GİDEN YOL
Kıymetli okuyucularım bu hafta Yılport Ulaştırma Hizmetleri Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde Okul Müdürü sayın Öztürk Onursal hocamızın davetiyle okulda “Cumhuriyet’e Giden Yol” adlı bir sunum gerçekleştirdik. Davet için Okul müdürümüz Öztürk Onursal’a, okul öğretmenlerime ve öğrencilerimize sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
Ülkemizin kurucusu ve Cumhuriyetimizin banisi Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 17 Ocak 1923 Gebze’yi ziyaretinin 100. yıl dönümündeyiz. Bu süreç birçok açıdan tarihi önemi arz etmektedir. Time Dergisinin kapağında yer alan Atatürk fotoğrafı yine bölgemizde çekildiğini belirtmemiz gerekiyor. Yani Time Dergisinin kapak olan ilk Türk kişi Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve ilk şehrimizde Gebze’dir. Ziyareti sırasında şu söylemi ayrıca önem arz eden bir husustur.
“Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin muzaffer orduları yeni zaferler elde etmek aşkından müstağni değillerdir. Fakat bu zafer aşkı, milletin selamet ve saadetini temin aşkından doğmaktadır.”
Gebze’de trenden inen Mustafa Kemal Atatürk’ün Halide Edip Adıvar, Naşit Uluğ, 1. Tümen Komutanı Albay Hüseyin Hüsnü Erkilet, Mecdi Sadrettin Bey, General Galip Bey ve Cevat Abbas Gürer’le (17 Ocak 1923) sohbet ettiğini görmekteyiz. Cumhuriyetin 100. Yılında Cumhuriyete giden yolda orduyu kontrol ederek düşman güçlerine gözdağı veren Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü başta olmak üzere, tüm şehit ve şühedaımızı rahmetle, minnet ve şükranla yad ediyorum. Gelelim şimdi Cumhuriyet ilanı ile ilgili sürece dostlar…
Cumhuriyet Bayramı, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet yönetimi ilan etmesi anısına her yıl 29 Ekim günü Türkiye’de ve Kuzey Kıbrıs’ta kutlanan bir millî bayramdır. 1925 yılında çıkarılan bir yasa ile millî bayram olarak kutlanmaya başlanmıştır.
Cumhuriyet Bayramı’nın kutlandığı ülkeler olan Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’ta 28 Ekim öğleden sonra ve 29 Ekim tam gün olmak üzere bir buçuk gün resmî tatildir. 29 Ekimlerde stadyumlarda şenlikler yapılır, akşam ise geleneksel olarak fener alayları düzenlenir.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, cumhuriyetin onuncu yılı kutlamalarının yapıldığı 29 Ekim 1933 tarihinde verdiği Onuncu Yıl Nutku’nda, bu günü “en büyük bayram” olarak nitelendirmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu, 1876 yılına kadar mutlak monarşi, 1876-1878 ve 1908-1918 arasında meşruti monarşi ile yönetilmişti. I. Dünya Savaşı’nda yenilgiye uğramasının ardından işgale uğrayan Anadolu’da halkın işgalcilere karşı Mustafa Kemal Paşa önderliğinde verdiği Millî Mücadele, 1923 yılında millî güçlerin zaferi ile sonuçlandı. Bu süreçte, “Büyük Millet Meclisi” adıyla 23 Nisan 1920’de Ankara’da toplanan halkın temsilcileri, 20 Ocak 1921’de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu adlı yasayı kabul ederek egemenliğin Türk ulusuna ait olduğunu ilan etmiş ve 1 Kasım 1922’de aldığı kararla saltanatı kaldırmıştı. Ülke, meclis hükûmeti tarafından yönetilmekteydi.
27 Ekim 1923’te İcra Vekilleri Heyeti’nin istifası ve yerine meclisin güvenini kazanacak yeni bir kabinenin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, yönetim biçiminin Cumhuriyet olması için İsmet İnönü ile birlikte bir yasa değişikliği tasarısı hazırlayarak 29 Ekim 1923’te Meclis’e sundu. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yapılan değişikliklerin kabulü ile Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edilmiş oldu. Cumhuriyetin ilanı, Ankara’da 101 pare top atışı ile duyuruldu ve 29 Ekim gecesi ile 30 Ekim 1923 tarihinde başta Ankara olmak üzere tüm ülkede bir bayram havasında kutlandı.
