UZMANLARDAN KORKUTAN UYARI: YENİ PANDEMİ TEHLİKESİ KAPIDA!
Tarım ilaçları ve tıpta hayati öneme sahip olan antifungal (mantar karşıtı) ilaçların aşırı ve kontrolsüz kullanımı, bilim dünyasında ciddi endişelere yol açıyor. ABD Kaliforniya Üniversitesi Davis’ten enfeksiyon hastalıkları uzmanları Dr. George Thompson ve Dr. Angel Desai, yayımladıkları makalede, mantarların geliştirdiği direncin insan sağlığı için yeni bir pandemi tehdidi oluşturabileceği konusunda uyardı.
MANTARLAR DİRENÇ KAZANIYOR, TEDAVİ ZORLAŞIYOR
Uzmanlar, zararlı mantarları yok etmek için geliştirilen yeni nesil tarım ilaçlarının, insanlar ve hayvanlarda görülen tehlikeli enfeksiyonların tedavisini giderek imkansız hale getirdiğini belirtiyor. Antifungal ilaçların hem tarımda hem de sağlık alanında bilinçsizce kullanılması, mantarların direncini artırıyor ve bu durum, insanlarda hayat kurtaran tedavilerin etkisiz kalmasına neden olabiliyor.
“TEK SAĞLIK” YAKLAŞIMI VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ETKİSİ
Thompson ve Desai, bu küresel tehditle mücadele edebilmek için “tek sağlık” (one health) yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu yaklaşım, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbiriyle ayrılmaz bir bütün olduğunu savunuyor. Uzmanlar, antibiyotik direncine benzer şekilde, antifungal direncin de bilinçsiz kullanım sonucu ortaya çıktığını ve özellikle çevresel antifungal kullanımının büyük bir tehdit barındırdığını ifade ediyor.
Ayrıca, iklim değişikliği, rüzgar yönleri ve küresel hareketlilik gibi faktörlerin de mantarların yayılımını hızlandırdığına dikkat çekiliyor. Seyahat eden insanlar, göçmen hayvanlar ve kontamine olmuş eşyaların, patojenlerin dünya genelinde farklı bölgelere taşınmasına zemin hazırladığı belirtiliyor.
TEDAVİSİ ZOR MANTAR TÜRLERİNDE ARTIŞ VE SINIRLI İLAÇ SEÇENEKLERİ
Son yıllarda Candida auris gibi tedavisi oldukça zor mantar türlerinde büyük bir artış gözlemleniyor. Bu mantarın insan hücrelerine benzer yapısı nedeniyle tedavi amacıyla kullanılan ilaçların ciddi yan etkilere yol açabildiği belirtiliyor. Bunun yanı sıra, klinik kullanıma uygun antifungal ilaç sayısının sınırlı olması, direnç gelişimini önlemeyi daha da kritik hale getiriyor.
Makalede, antifungal direncin doğrudan kullanılan ilaç miktarıyla ilişkili olduğu vurgulanarak, tarım ilaçlarının geliştirilmesi ve kullanımının uluslararası düzeyde koordineli bir şekilde yürütülmesi gerektiği ifade ediliyor. Thompson ve Desai, ortak karar alma süreçlerinin uzun vadede maliyetleri düşürebileceğini ve dirençli patojenlerin hızla yayılmasının önüne geçebileceğini belirtiyorlar.
