GEBZE BELEDİYE TARİHİ VE VEFATININ 30. YILINDA MERHUM BAŞKAN ZİYA FIRATIN HİZMETLERİ
Vefa çok önemli Vefa unutmamak hatırlamak ve hatırlatmaktır yarım asırdır gazetecilik ve BELGESELCİLİK yapıyorum dünyayı ve Türkiyeyi gezerken yaşadığım ve vefa borcum olan Gebzeyi ve Kocaeli bölgesine hizmet edenlerle ilgili belgesel çekimleri yapıyor araştırmalar yapıyoruz
Keşke kurum ve kuruluşlarda geçmişlerine vefalı olsa 120 Yıllık Köklü bir tarihe sahip Gebze belediyesinin bir BELEDİYE tarihi arşiv ve müzesi olsa
Son olarak bayramlaşma töreninde karşılaştığım Gebze belediye başkanı Sn Zinnur Büyükgöze konuyla ilgili görüş ve düşüncelerimi paylaştım
ZİYA FIRAT İN BAŞKANLIĞI DÖNEMİNDE (1973-1977) GEBZE BELEDİYESİNDE YAPILAN HİZMETLERİN BELGELERİNİ PAYLAŞIYORUM
Gebze siyasi tarihinde önemli yere sahip aslen Gebze Köseler köyünde köklü Fırat ailesine mensup Ziya Fırat 2973 -1977 yılları arasında Adalet Partisinden belediye başkanı seçilmişti
Başta su elektrik ve yol olmak üzere Gebze’ye çok önemli hizmetler yapan Merhum Ziya Fırat 3 Mart 1996 yılında vefat etmişti Vefatının 30. Yılı dolayısı ile Ziya Fırat’ı Gebze’deki mezarı başında torunu Serhat Fırat ile rahmet ve şükranla anıp belgesel söyleşi yaparak tarihe not düşüp zamana noterlik yaptık
https://www.facebook.com/share/v/18AGkpESw9/?mibextid=wwXIfr
Çalışkan dürüst beyefendi ve babacan tavrı ile herkesin sevgisini kazanan merhum ziya Fırat ile Gebze gazetesi olarak belgesel söyleşiler yapmıştık
1973 ve 1977 yıllarında Gebzede Örnek alınacak bir belediye başkanlığı yapan Ziya Fırat ın torunu Serhat Fırat Dedesi merhum Ziya Fırat’ın hayatını akademik tez konusu yaptı
21 Mart 2026 günü KOCAELİNİN ilk ve tek özel araştırma kütüphanesi olan www.iktav.com araştırma merkezi kütüphanesinde Gebze gazetesi canlı yayınında kendisi ile Gebze belediye tarihine ışık tutan dedesi ile ilgili çok önemli belgesel söyleşi yaptık
GEBZE BELEDİYE BAŞKANLARINDAN MERHUM ZİYA FIRATIN TORUNU SERHAT FIRAT DEDESİ İLE İLGİLİ GEBZE GAZETESİ CANLI YAYININDA BİLGİ VERİYOR
https://www.facebook.com/share/v/1CZNHU9W1E/?mibextid=wwXIfr
Ziya Fırat’ın belediye başkanlığı döneminde Gebze ye İstanbul Ömerli Barajından su getirilmiş Elektrik alt yapısına büyük yatırımlar yapılmış Kanalizasyon ve yol yapımına önem verilmiş imar planı yapılmıştı
Merhum başkan Ziya Fırat’ın torunu Ahmet Serhat Fırat ile Ziya Fırat’ın Gebze Osman yılmaz mezarlığındaki kabrini ziyaret edip belgesel söyleşi yaparak Fatiha okuduk
ZİYA FIRAT İN BAŞKAN OLDUĞUN1973 -1977 YILLARINDA GEBZE BELEDİYESİ HAKKINDA KOCAELİ ANSİKLOPEDİSİNDE YER ALAN ÖZET BİLGİ
Kocaeli Büyükşehir belediyesi tarafından hazırlanan Kocaeli Ansıklopedisinde Ziya Fırat’ın başkan olarak görev yaptığı 1973-1977 yılları arasında Gebze belediye hizmetleri ile ilgili şu bilgilere yer veriliyor
https://www.facebook.com/share/v/187JaNFoVB/?mibextid=wwXIfr
ZİYA FIRAT DÖNEMİNDE GEBZE BELEDİYESİ
“…1973 yılında Gebze nüfusu 43.000 kişiye ulaşmıştı. Yukarıda ifade ettiğimiz gibi sanayi bölgesi olması, Gebze nüfusunun kısa zamanda beklenenin çok üzerinde artmasına neden olmuştu. Bu durum beraberinde bir takım sosyal problemleri doğurmuştu. Önceki yıllarda kentin asilzadelerinden ya da beylerinden oluşan belediye başkanları ortaya çıkan teknik, ekonomik ve sosyal problemler karşısında yetersiz kalmış ve halkın beklentilerine cevap veremez hâle gelmişti.
Nüfusun çok olmadığı zamanlarda dahi su sıkıntısı çeken Gebze, 1973 yılı itibarıyla inşaat, içme ve temizlik için kullanılan suların %60’ını arabalarla taşıyan su satıcılarından almaktaydı. Gebze’nin aydınlatma, konut, yol işleri kısmen çözülmüştü. Eskiden Gebze ile deniz arasında kalan bölge bozkırdı. 1973 yılı itibarıyla eskiden bozkır olan bölgede 40’a yakın fabrika, bir kültür ve araştırma merkezi, muhtelif tavukçuluk ve küçükbaş hayvan yetiştirme tesisleri inşa edilmiş ve bu alanda boş yer kalmamıştı. Gebze hızla gelişiyordu. Öyle ki Gebze’nin sosyal alandaki gelişmesi diğer ilçelere göre %80 daha fazlaydı, fakat sosyal problemlerin çözülme oranı daha düşüktü. Gebze Belediyesi çevrenin sanayi bölgesi olması nedeniyle nüfus, sosyoekonomik ve sosyo-kültürel açıdan büyük bir gelişme göstermişti. Tüm bu gelişmeler paralelinde belediye teşkilatı ve kadrosunda da gelişmeler yaşanmıştı. 1973 yılında bir başkan, 3 teknik eleman, 6 zabıta, 3 muhasebe, 2 kâtip, 2 daktilo, 3 sağlık, 5 itfaiye, 10 temizlik ve elektrik, su ve otobüs işletmeleri personeli vardı. Belediye 1965 yılından itibaren hizmet atılımı başlatmış, bu durum belediye bütçesine artış olarak yansımıştı. 1973 yılında yeterli bir elektrik şebekesi olan belediye, kullanma suyu için keson kuyu ve 20 metrelik kanal inşa edip şebekeye bağlamış ve 4 milyon liralık su tesisi ihalesi yapmıştı. Ulaşım hizmetleri için iki otobüs satın alan Gebze Belediyesi, otobüsleri halkın hizmetine sunmuştu. Belediye itfaiyesi 3 yangın söndürme ve bir motopomp aracına sahipti. İtfaiye personeli 1 itfaiye amiri, 4 şoför, 1 tamirci, 4 itfaiye erinden oluşmaktaydı.
Eski imar planı yetersiz kalınca 1970 yılında yeni bir imar planı yapılmıştı. 1973 yılında belediyenin mal varlığı olarak belediye binası, sinema, gazino, çay parkı, hamam, 1 dükkân, 1 ev ve terminal binası vardı. ( Kaynak https://www.kocaeliansiklopedisi.com/Default/MaddeDetay/498 )
MERHUM BAŞKAN ZİYA FIRATIN TORUNU A.SERHAT FIRAT TARAFINDAN ZİYA FIRATIN ÖZGEÇŞİ VE GEBZE BELEDİYE HAKKINDA HAZIRLANAN GENEL BİLGİ
Merhum ziya Fırat ın torunu Ahmet Serhat Fırat tarafından hazırlanan Gazi üniversitesi iktisadi ve idari bilimler fakültesi kamu yönetimi bölümü “ Kentsel hizmetler ve konut politikası dersi belediye inceleme ödevi hazırlanan
Gebze belediyesi tarihçesi kuruluşundan bugüne kadar görev alan Başkanları ve 1973-1977 döneminde görev alan Ziya Fırat döneminin incelenmesi konulu Ankara 2008 tarihli tezde yer alan bilgiyi sizlerle paylaşıyoruz
M. ZİYA FIRAT (1973-1977): KİMDİR
6 Mayıs 1922 de Gebze’nin Köseler Köyünde doğmuştur. 1933 yılında da Gebze’ye gelerek burada yaşamaya başlamıştır. İlk ve orta öğrenimini Gebze Eşrefbey
İlkokulnda tamamlamıştır. 1950 yılında siyasete dönemin Adalet Partisi’n de başlamıştır. 1
Kasım 1963 de belediye meclis üyeliğine 23 Aralık 1963’de belediye başkan vekilliği ve
encümen üyeliğine seçilmiştir.
1973 yılı belediye başkanlık seçimlerine adaylığını koyarak 9 Aralık 1973 de
Gebze Belediye Başkanı olarak görevine başlamıştır.
Başkanlık yaptığı dönemde Gebze’nin nüfusu 17600 dür. Gebze o dönemler hızla
gelişmekte ve nüfusu da hızla artmaktaydı. 1977 senesinde ise nüfus 40000 e yaklaşmıştı.
Başkanlığa başladığı yıllarda belediyenin elinde iki adet eski otobüs, bir adet foseptik
aracı, bir adet et nakil arabası ile dört adet çöp kamyonu bulunmaktaydı. Yangın arasözleri
dahi çalışmamaktaydı. Eldeki imkanlar Gebze’nin hızla artan nüfusuna cevap vermekte
yetirsiz kalıyordu.Ancak plan, program, proje ve tasdiki işleri para durumu ve nihayet edilişi
ile yapım süresi gibi zaman alıcı prosedürlere karşı geliştirdiğimodeller sayesinde Gebze’ye
değerli hizmetler sunmuştur.
İşte Ziya Fırat Döneminde Gebze’ye yapılan hizmetler:
- 1700 hektar halihazır harita imar planlarına esas olmak üzere yapılmış ve
tasdik işlemleri tamamlanmıştır. - 500 parsel dağıtılacak şekilde ve 20000 nüfusun oturacağı gecekondu bölgesi
yeri ile planı yaptırılmış tasdike hazırlanmıştır. - Spor sahası, ihata teli, soyunma odaları, tribünlerin kurulması, ve oturulacak
yerlerin yapılması ile ayrıca birde antrenman sahası yapılarak tanzim edilmiştir. - Belediye yanına bir çamlık park içine oturulacak yerler ile etrafına demir
parmaklık, iki yerinden merdivenler yapılmıştır. - 70 dönüm miktarında yeni mezarlık yeri temin edilmiş etrafının ihata duvarı
yapılmıştır. - Çarşıda umumi tuvalet bitişiğindeki yer onarılarak dükkan haline getirilmiştir.
- Çarşı içinde Menzilhane Meydanında ve İbrahimce caddesinde istimlaklar
yapılmıştır. - 650 m2 ebadında içinde soğuk hava deposu mevcut yeni bir fenni mezbaha
yapılmıştır. - Gölcü Önü ile Menzilhane Meydanlarına stablize ve beton kaplanarak tanzim
edilmiştir. - Çarşı yanında seyyar satıcılara mahsus küçük bir çarşı yapılmış böylece çarşı
çeşmesi etrafı temizlenmiştir. - Boyacılar için çarşı meydanının bir yanına sundurma yapılmıştır.
- Çayırova mahallesinde (Son yapılan kanuni düzenleme ile ilçe haline
getirilmiştir.) mezarlık yeri istimlak edilmiş ve etrafı tel örgü ile ihata edilmiştir. - Belediye parkının Kızılay Caddesi kesimindeki yerde istimlakler yapılıp
bitirilmiştir. - Çayırova Mahallesinde bir dere üzerine köprü yapılmıştır.
- Çayırova Mahallesinde bir umumi tuvalet ile zabıta odası yapılmıştır.
- Eskihisar köyünde bir umumi tuvalet yapılmıştır.
- Yeni çarşıya bir umumi tuvalet ile bir dükkan yapılmıştır.
- Mustafa Paşa Camiinin bahçesi Turizm Bakanlığından temin edilen para ile
ışıklandırılmış ve ön cephesine demir parmaklıklar yaptırılmıştır. - Gaziler dağı Orman Bakanlığına , belediye ormanı olarak yapılmak üzere etrafı
ihata ettirilmiş ve 100000 adet muhtelif türde fidan diktirilmiştir. - Anibal mezarının bulunduğu kısım turistik yönden ihya edilmek üzere
Eskihisar köyü de dahil Turizm Bakanlığı programına aldırılmıştır. - Acizeye yapılan yardımlar günün şartlarına göre yükseltilmiştir.
- İstasyon ve Sultanorhan mahallelerine yeniden Pazar yerleri kurdurulmuştur.
- Belediye mallarının muhafazası için yeni bir ambar binası yaptırılmıştır.
- Belediye arabalarının muhafazası için kapalı sundurmalar yapılmıştır.
- Fakir halkımızı haftada iki gün ücretsiz muayene etmesi için belediye işlerinde
görevli bir doktor tayin edilmiştir. - Belediye Hukuk işlerini yürütüp takip edecek bir avukat tayin edilmiştir.
- Daha önceden Diliskelesi’nde mevcut su pompaları, imal yeri olan Samsun’a
gönderilerek yeniden onartılmış ve yedek olarak bir pompa ile birde motor yaptırılmıştır. - Denizli köyünden gelen suyun isale hattının tonel ve diğer kısımları zamanında
bitirilmiştir. - Hızla gelişen Gebze’nin geleceğine cevap verebilecek şekilde İstasyon ve
Çayırova mahalleleri dahil tüm şehrimizi kapsayan elektrik ve su projeleri yaptırılmış devlet
planlamasından geçirilip İmar ve İskan Bakanlığına tasdik ettirilerek hazırlattırılmıştır. - Mevcut bulunan sudan dört sene zarfında şehrin muhtelif yerlerine şebekeler
döşeyerek 2141 adet aboneye su verilmiştir. - Daha önceden girilmemiş Kartal Su Birliğine girilmiş ve Çayırova mahallesi de
bu nimetten faydalandırılmıştır. - Diliskelesi ve Gaziler dağındaki pompa merkezlerine telefon koydurulmuştur.
- 1973 yılında tüm şehir içinde mevcut bulunan yedi adet 160 kilovatlık 1220
kilovat güç cereyana ilaveten dört sene zarfında yedi adet 250 kilovatlık 1750 kilovat güç
cereyan ilave edilerek şehrin muhtelif kısımlarına şebekeler yapılmış 3500 aboneye elektrik
hizmeti sağlanmıştır. Geçmişe kıyasla ilave edilen güç miktarı 1750 kilovattır. - Silindir dahil beş parçadan ibaret küçük çapta sıcak ve soğuk asfalt kaplayacak
makineler alınmıştır. - Çayırova mahalleleri dahil şehrin muhtelif kısımlarına 13.000.00 m tul
kanalizasyon döşetilmiştir. - Şehrin İstasyon, Çayırova ve Pimaş arkası tüm yeni gelişen kesimlerin
yollarına %80 oranında kaldırım ve stabilize serilmiştir. - Şehrin Çayırova ile İstasyon Mahalleleri dahil muhtelif caddelerine tretuvar ve
bordür taşı döşenmiştir. - Şehrin Çayırova ve İstasyon Mahalleleri dahil muhtelif cadde ve meydanlarına
asfalt kaplanmıştır. - Şehrin yedi adet mahallesine ilaveten Yeni mahalle ve Beylik bağı olmak üzere
iki adet yeni mahalle kurulmuştur. - Belediyeye iki adet Mercedes marka otobüs,üç adet Bedford marka çöp
arabası, bir adet Bedford marka yangın arasözü, bir adet Dodge marka kamyonet, bir adet
Skoda marka cenaze arabası, bir adet Mercedes marka ambulans, bir adet Ford marka taksi
olmak üzere on adet araç alınmış bunlardan ambulans, cenaze arabası ile taksi hibe olarak
temin edilmiştir. - Yeni bir amfi alınarak, önceden dört adet olan hoparlör 19 adede çıkarılmış
ayrıca Çayırova mahallesine de hoparlör teşkilatı konulmuştur. - Bir adet olan foseptik aracı iki adede çıkarılmıştır.
- Şehre takipler neticesinde Sümerbank satış mağazası açtırılmıştır.
- Küçük sanayi sitesinin kurulması Sanayi Bakanlığınca kabul edilmiş,ilgili
programına alınması sağlanmış, imar planı çizimi neticesinde inşasına kooperatif delaleti ve
Sanayi Bakanlığının yardımı ile başlanmıştır. - Şirin sokak altına asfalt üstünden karayollarına üst geçit yaptırılması kabul
ettirilmiş ve müteahhidine ihale ettirilmiştir. - Kurulduğundan bu yana Chrysler fabrikası bahçesinde bulunan elektrik ölçüm
merkezindeki dinjöktör değiştirilmiş, akü redrasör grubu konulmuş. Senelerdir sürekli
patlayarak şehrin saatlerce karanlıkta kalmasına sebep olan direk sigortaları kaldırılmış ve
cereyan kesintilerine son verilmiştir. - Vatandaşlara kolaylık olması ve taksi sahiplerinin geçimini temin etmeleri
düşüncesiyle şehrin muhtelif yerlerine taksi duraklarının açılmasına kolaylık gösterilmiştir. - Vatandaşların belediye ile yakından ilişki kurabilmeleri düşüncesiyle Çayırova,
Yenimahalle, ve İstasyon mahallelerine her gün nöbetçi zabıta memuru görevlendirilmiştir. - Daha önceden inşasına başlanan belediyeye ait düğün salonu kısmı bitirilmek
üzere müteahhidine ihale edilmiş ve binanın o kısmı 1978 de hizmete açılmıştır. - Vatandaşların işlerinde kolaylık sağlamak için Eskihisar köyü dahil tüm
şehrimizin kadastro paftaları Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünden temin edilerek
belediyenin Fen İşlerine teslim edilmiştir. - Belediye Fen İşleri Teşkilatına teknik alet ve gereçler alınarak techiz edilmiştir.
- Belediye nakil araçlarının bakımı ve tamiri için, tamirci ustası alınarak bir oda
yaptırılmış gerekli alet ve takım alınarak, oto tamirci ustasına teslim edilmiştir. - Vatandaşın dükkan ihtiyaçlarını temin ve belediyeye gelir düşüncesi ile Pazar
yerinde 10 dükkan inşa edilmek üzere müteahhidine verilmiş inşaatına başlanmıştır. - Pazar yerinde büyük bir iş hanı veya pasaj inşa edilmek üzere arsası
hazırlanmış 1978 yılında inşaatına başlanmak üzere İller Bankası programına aldırılmıştır. - Gebze ile Çayırova mahalleleri arasında bulunan 20 metre genişliğindeki imar
yolu Ömerli barajından Gebze’ye gelecek su isale hattının döşenebilmesi için D.S.İ’ lerine bu
güzergah tavsiye edilmiş ve istimlak ettirilmiş olmakla bu imar yolu her an açılmaya müsait
duruma getirilmiştir. - Gebze’nin su sıkıntısından kurtulması için 1974 yılında D.S.İ ile resmi ve
hususi temaslar sonucu ancak 1981 yılında Ömerli barajıdan Gebze’ye su verilebileceğinin
programlaştırıldığı bildirilmiş. Ancak Başkanın gayretleri neticesinde Gebze’nin acil su
ihtiyacı D.S.İ lerine benimsetilmiş nüfusun 100000 den az olmasına rağmen İstanbul nazım
planı içinde olunması nedeninden de istifade edilerek Tuzla sapağına kadar döşenen isle
hattının 1976 yılında Gebze’ye kadar uzatılması sağlanmıştır. İlk 9 kilometrelik birinci kısım
boru hattı döşenmiş, ikinci kısım dört kilometrelik boru hattının döşeme hazırlıkları devam
etmiştir. Bu araya konacak ve 180 metre irtifada bulunan depolara su basacak pompaların
temini D.S.İ lerince takip edilmiştir.Döşenen 9 km lik boru hattından İstasyon mahallesine ve
Gebze’ye 1978 yılı içinde geçici de olsa verilebileceği tasarlanmış ve böylece su ihtiyacı
giderilebilir duruma getirilmiştir. - Ömerli barajından Gebze ‘ye gelecek olan su böylece garanti altına alındıktan
sonra suyun mahalleler arasında taksimi işlemine geçilerek 20.000.000.00 TL keşif bedelli su
projesi İller Bankası programına aldırılmıştır. Böylece tüm şehri kapsayan su şebeke inşaatı
iki müteahhide ihale ettirilmiş çalışmalar her tarafta hızla devam ettirilerek Ömerli barajından
gelen suyun şebekesi hazırlanmıştır. - Şehrin 30.000.000.00 TL keşif bedelli elektrik projesini İller Bankası yapım
programına aldırtarak Çayırova, Yenimahalle, Beylik Bağı, İstasyon mahalleleri dahil tüm
şehri kapsayan 14 adet bina tipi, 50 adet direk tipi, toplam 64 trafo ile idare edilecek elektrik
şebekesinin yapımı iki müteahhide ihale ettirilerek çalışmaları hızla sürdürülmüştür.Son
tekniğe göre hazırlanan proje ring sisteminde olup daha önce bir yerden beslenen şebeke
bundan sonra Çolakoğlu hattına da bağlanarak iki yerden beslenmeye başlamıştır. T.E.K. ile
yapılan temaslar neticesinde bu imkan Gebze’ye sağlanmıştır. - Şehrin imar planında genişletilmesi zaruri bir ihtiyaçtır ve halihazır haritalar
acilen ikmal edilmiştir. İller Bankası ile yapılan temaslar neticesinde şehrin imar planları
çizimi işlemini Bankanın 1977 yılı yapım planına aldırılarak ön çalışmaları tamamlanmış,
İmar ve İskan Bakanlığının müsaadesi alınmış en kısa zamanda müteahhidine ihale edilecek
duruma getirilmiştir. Başkan planın Eskihihar köyü, Çayırova, İstasyon, asfaltın altı ve şehrin
yeni gelişen kısımları dahil geniş tutulması elzem görmüş ve o yönde karar alınmasını
sağlamıştır. Şehir içi planı mutlaka revizyona alınmalı bu arada kat irtifalarının yükseltilmesi
sorunu da halledilmeye çalışılmıştır. Şehir ancak bu şekilde gayri nizami yapılaşmadan
kurtulabilir. - 1973 yılında işletme bütçesi dahil 9 milyon lira bütçesi bulunan bir belediye
teslim alınmış 1977 yılında işletme bütçesi dahil 29 milyon lira bütçesi olan ve işletme ile
birlikte kasasında 8 milyon lira parası bulunan bir beldiye teslim edilmiştir. ( Kaynak Merhum ziya Fırat ın torunu Ahmet Serhat Fırat tarafından hazırlanan Gazi üniversitesi iktisadi ve idari bilimler fakültesi kamu yönetimi bölümü “ Kentsel hizmetler ve konut politikası dersi belediye inceleme ödevi
Konu : Gebze belediyesi tarihçesi kuruluşundan bugüne kadar görev alan Başkanları ve 1973-1977 döneminde görev alan Ziya Fırat döneminin incelenmesi Ankara 2008 )
