İşte Gerçek Bilançosu!

İSG Sertifikaları Hafif Kazalarda Etkisiz, Ölümcül Kazalarda Hayat Kurtarıcı

Kanada’da 11 yıllık verilerle yapılan araştırma, İSG belgelerinin sadece duvar süsü olmadığını kanıtladı. Ağır işgünü kayıplarını yüzde 28 oranında önleyen bu sistem, sanayinin kalbi Gebze’deki binlerce işletme ve işçi için hayati bir reçete sunuyor.

Dünya genelinde çalışma hayatının en kanayan yaralarından biri olan iş kazaları, hem can kayıplarına hem de devasa ekonomik yıkımlara yol açmaya devam ediyor. Şirketlerin prestij ve güvenlik amacıyla aldığı İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) sertifikalarının gerçekten kaza oranlarını düşürüp düşürmediği ise uzun süredir tartışma konusuydu. Şubat 2026’da yayımlanan yeni bir bilimsel araştırma, bu sertifikaların etkisine dair net veriler ortaya koyarken; yüz binlerce işçiye istihdam sağlayan sanayi üssümüz Gebze için de hayati mesajlar barındırıyor.

Küresel Tablo Ağır

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) verileri, sorunun vahametini gözler önüne seriyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 2,8 milyon işçi, işle ilgili kazalar ve meslek hastalıkları nedeniyle yaşamını yitiriyor. Üstelik bu durumun ekonomik boyutu da oldukça ağır; küresel gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 4’ü iş kazaları ve kötü çalışma koşulları yüzünden adeta buharlaşıp gidiyor.

Sertifikalar Çözüm mü?

Kötüleşen bu tablo karşısında devletler ve şirketler, çözümü İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri (İSG-YS) sertifikasyon programlarında arıyor. ISO 45001 ve OHSAS 18001 gibi uluslararası standartlar; işyerlerinde risklerin planlanması, uygulanması, değerlendirilmesi ve sürekli iyileştirilmesini şart koşuyor. Ancak kamuoyunda uzun zamandır şu soru soruluyordu: “Alınan bu sertifikalar sahada gerçekten işe yarıyor mu, yoksa sadece şirket duvarlarını süsleyen şık birer belge mi?”

Kanada’dan Gelen Bilimsel Yanıt

Bu kritik soruya yanıt, Kanada’nın Ontario eyaletinden, somut verilere dayanan kapsamlı bir araştırmayla geldi. British Columbia Üniversitesi İşyeri, Sağlık ve Güvenlik Ortaklığı bünyesinde çalışmalarını yürüten araştırmacıların hazırladığı makale, Journal of Safety Research’ün Şubat 2026 tarihli 97. sayısında yayımlandı.

2009-2020 yılları arasındaki verilerin incelenmesiyle elde edilen bulgular, İSG sertifikalarının ağır bilançoları önlemede kritik bir rol oynadığını gösteriyor:

İş Günü Kayıplarında Büyük Düşüş: Sertifikasyon programını başarıyla tamamlayan firmalarda, iş günü kaybına neden olan yaralanma oranlarında yüzde 28 oranında net bir azalma tespit edildi.

Ağır Yaralanmalar Engelleniyor: Sırt yaralanmaları, omuz çıkıkları ve kemik kırıkları gibi yüksek maddi kayıplara yol açan “yüksek etkili” yaralanmalarda yüzde 20’lik bir düşüş gözlemlendi.

Hafif Yaralanmalarda Durum Aynı: Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise iş günü kaybına yol açmayan, ufak sıyrıklar veya kesikler gibi “hafif” yaralanmalarda sertifikanın hiçbir anlamlı iyileşme sağlamamış olması.

Gebze İçin Çıkarılacak Dersler

Kanada’da yapılan bu araştırmanın sonuçları, ağır sanayinin, kimya ve otomotiv yan sanayisinin kalbi olan Gebze bölgesi için doğrudan uyarı niteliği taşıyor.

Bünyesinde barındırdığı GOSB, TOSB, GEPOSB gibi dev Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve yüz binlerce çalışanı ile Gebze, iş kazası riskinin en yoğun olduğu bölgelerin başında geliyor. Özellikle metal, döküm ve kimya gibi ağır sanayi kollarında faaliyet gösteren Gebze fabrikalarında yaşanan kazalar, genellikle araştırmadaki “yüksek etkili” (kırık, uzuv kaybı, ağır travma) kategorisine giriyor.

Araştırma bulguları, Gebze’deki işletmeler için şu gerçekleri masaya koyuyor:

Denetim ve Uygulama Şart: Gebze’deki fabrikaların aldığı ISO 45001 gibi belgeler, rafta tozlanmadığı ve sahaya entegre edildiği sürece ağır iş kazalarını yüzde 20 ila 28 oranında engelleyebiliyor. Ağır sanayide bu oran, onlarca işçinin hayatının kurtulması anlamına geliyor.

Bürokrasi Değil, Yatırım: İş sağlığı ve güvenliğine ayrılan bütçeler, özellikle Gebze gibi üretim baskısının ve mesai yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde lüks değil, ciddi üretim duruşlarını ve tazminat yüklerini önleyen stratejik bir yatırımdır.

Hafif Kazalar İçin Farklı Strateji: Sertifikalar ağır kazaları önlese de, dikkatsizlikten kaynaklanan ufak kesik ve sıyrıklar için yeterli olmuyor. Gebze’deki tesis yöneticilerinin, makine koruyucuları ve sistem prosedürlerinin yanı sıra, doğrudan “işçi farkındalığına” ve güvenlik kültürüne yönelik eğitimlere ağırlık vermesi gerekiyor.

Uzmanlar, bu araştırmanın İSG sertifikalarının “gereksiz birer bürokratik işlem” olduğu yönündeki eleştirileri çürüttüğünü belirtiyor. Veriler, yönetim sistemlerinin hayati tehlike arz eden kazaları önlemede başarılı olduğunu kanıtlıyor. Gebze gibi Türkiye’nin üretim yükünü sırtlayan merkezlerde, güvenli bir çalışma ortamı yaratmak için bu standartların birer “kâğıt parçası” olarak değil, fabrika kültürünün ayrılmaz bir parçası olarak görülmesi gerekiyor.

Selvi Geçal