Sigara satışında elektronik yaş kontrolü zorunluluğu geliyor

Türkiye’de tütün ürünlerinin satışına yönelik yeni bir uygulama hazırlığı gündeme geldi. Gençlerin sigara ve diğer tütün ürünlerine erişimini sınırlandırmayı amaçlayan düzenleme kapsamında, satış noktalarında elektronik kimlik ve yaş kontrolünün devreye alınması planlanıyor.

Üzerinde çalışıldığı belirtilen sistemin hayata geçirilmesi halinde, sigara satın almak isteyen kişilerin 18 yaşını doldurup doldurmadığı dijital ortamda kontrol edilebilecek. Böylece satış görevlisinin yaptığı yaş değerlendirmesinin elektronik doğrulamayla desteklenmesi hedefleniyor.

ELEKTRONİK YAŞ DOĞRULAMA SİSTEMİ NEDİR?

Yeni yasa teklifi taslağında yer aldığı belirtilen Elektronik Yaş Doğrulama Sistemi, tütün ürünlerinin satışında alıcının yasal yaş sınırını karşılayıp karşılamadığını kontrol etmeyi amaçlıyor. Uygulamanın marketler, büfeler ve sigara satışı yapılan diğer fiziksel satış noktalarında zorunlu hale getirilmesi planlanıyor. Düzenlemenin temel amacı, 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışının önüne geçilmesi ve yaş kontrolünün standart bir yöntemle gerçekleştirilmesi.

SİSTEM QR KOD İLE NASIL ÇALIŞACAK?

Taslakta öngörüldüğü aktarılan modele göre sigara satışındaki yaş doğrulama işlemi dijital altyapı üzerinden gerçekleştirilecek. Sistemin şu şekilde çalışması planlanıyor:

• QR kod ile işlem: Sigara satın almak isteyen kişi, kendisine sunulan QR kodu cep telefonu aracılığıyla okutacak.
• Kimlik sorgulaması: Elektronik sistem, kişinin T.C. kimlik numarası üzerinden yaş doğrulaması yapacak.
• 18 yaş kontrolü: Alıcının yasal yaş sınırını karşılayıp karşılamadığı elektronik ortamda belirlenecek.
• Satış onayı: Satıcı ekranında yalnızca yaş koşulunun sağlanıp sağlanmadığına ilişkin sonuç görüntülenecek.

Bu yöntemin, yaş kontrolünü hızlandırması ve satıcıların kimlik bilgilerini doğrudan inceleme ihtiyacını azaltması hedefleniyor.

KİŞİSEL BİLGİLER PAYLAŞILACAK MI?

Elektronik Yaş Doğrulama Sistemi’ne ilişkin en çok merak edilen konulardan biri de kişisel verilerin nasıl korunacağı. Taslakta öngörülen modele ilişkin bilgilere göre satıcıların, sigara satın almak isteyen kişilerin adı, soyadı veya doğum tarihi gibi bilgilerine erişmesi planlanmıyor. Satış noktasındaki ekranda yalnızca kişinin 18 yaşından büyük olup olmadığına ilişkin bir doğrulama sonucu gösterilmesi öngörülüyor. Bununla birlikte kişisel verilerin hangi kurum tarafından işleneceği, ne kadar süre saklanacağı ve sistemin teknik güvenlik altyapısının nasıl oluşturulacağına ilişkin ayrıntıların resmi düzenlemeyle netleşmesi bekleniyor.

NE ZAMAN UYGULANACAK?

Yeni sistemin yalnızca büyük marketlerde değil, sigara satışı gerçekleştirilen büfe ve diğer fiziksel satış noktalarında da uygulanması hedefleniyor. Ancak elektronik yaş doğrulamasının hangi tarihte başlayacağı, satış noktalarına nasıl entegre edileceği ve uygulamaya geçiş için işletmelere süre tanınıp tanınmayacağı henüz netleşmiş değil. Sigara satışında elektronik kimlik doğrulamasına ilişkin çalışma henüz yasa teklifi taslağı aşamasında bulunuyor. Bu nedenle uygulamanın yürürlüğe giriş tarihi ve teknik ayrıntıları kesinleşmiş değil. Düzenlemenin yasalaşması ve ilgili uygulama esaslarının belirlenmesi halinde yeni sistemin hangi tarihten itibaren kullanılacağı açıklığa kavuşacak. Mevcut durumda 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışı yasağı devam ediyor. Planlanan düzenleme ise bu yasağın denetlenmesinde elektronik doğrulama yönteminin kullanılmasını amaçlıyor.