Her 10 çocuktan biri siber zorbalık mağduru: TÜİK uyardı.
TÜİK araştırması, 11-17 yaş arası çocukların yüzde 10,2'sinin siber zorbalığa maruz kaldığını gösterirken, dijital dünyadaki kullanım alışkanlıkları dikkat çekici boyutlara ulaştı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), çocukların dijital dünyayla etkileşimini mercek altına alan “Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2026” sonuçlarını yayımladı. Araştırma, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7’sinin internet kullandığını, 11-17 yaş grubundaki çocukların ise yüzde 10,2’sinin siber zorbalığa maruz kaldığını ortaya koydu. İlk kez üretken yapay zekâ kullanımı ve siber zorbalık deneyimlerinin de değerlendirildiği çalışma, önceki yıllara göre daha geniş bir yaş grubunu (6-17 yaş) kapsayarak, çocukların cep telefonu, sosyal medya ve dijital oyun kullanım alışkanlıklarına dair detaylı veriler sundu.
CEP TELEFONU KULLANIMI YÜZDE 80’İ AŞTI
Araştırma sonuçlarına göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu veya akıllı telefon sahibi. Bu oran, 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2 iken, 11-17 yaş grubunda yüzde 89,8’e yükseliyor. Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4’ü kendini düzenli kullanıcı olarak tanımlarken, 6-10 yaş grubunda telefonun başlıca kullanım amacı yüzde 73,3 ile oyun oynamak, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinmek oldu. Düzenli cep telefonu kullanan çocukların yüzde 37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtirken, bu oran büyük yaş grubunda yüzde 48’e ulaştı.
İNTERNET KULLANIM SÜRELERİ GÜNDE İKİ SAATİ GEÇİYOR
Çocukların internet kullanım oranları yaş gruplarına göre farklılık gösteriyor. 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6 olan bu oran, 11-17 yaş grubunda yüzde 96,9’a yükseliyor. Düzenli internet kullanan çocukların günde en az iki saat internette vakit geçirme oranı hafta içi yüzde 53, hafta sonunda ise yüzde 63,4 olarak belirlendi. İnternet kullanım amaçlarında yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer alırken, bunu ders çalışma/ödev hazırlama (yüzde 80,3) ve sosyal medya kullanımı (yüzde 75,1) takip etti. Çevrim içi ders veya kurslara katılım ise yüzde 17,9 ile son sırada kaldı.
SOSYAL MEDYA KULLANIMI YAYGINLAŞIYOR
Araştırma, çocukların sosyal medya kullanım oranının yüzde 69,8’e ulaştığını gösterdi. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 71,4 iken, kız çocuklarda yüzde 68,1 oldu. Sosyal medya kullanımı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2 iken, 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4’e yükseldiği belirlendi.
DİJİTAL OYUNLAR ERKEK ÇOCUKLAR ARASINDA DAHA POPÜLER
Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1 olarak kaydedildi. Erkek çocuklarda yüzde 77,4 olan bu oran, kız çocuklarda yüzde 58,2 olarak belirlendi. En çok tercih edilen oyun türleri arasında yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon oyunları, yüzde 44,5 ile strateji ve taktik oyunları yer aldı. Dijital oyunların etkilerine ilişkin olarak, 6-10 yaş grubundaki çocukların yüzde 34,7’si fazla oyun oynamanın sorumluluklarını aksattığını belirtirken, 11-17 yaş grubunda yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin kendilerini çok fazla oyun oynuyor olarak değerlendirmesi öne çıktı.
EKRAN SÜRESİ KİTAP OKUMA VE DERS ÇALIŞMAYI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Ekran karşısında geçirilen süre, çocukların günlük yaşamları üzerinde de önemli etkilere sahip. Çocukların yüzde 48,3’ü ekran kullanımı nedeniyle daha az kitap okuduğunu, yüzde 42,2’si ise ders çalışmaya daha az zaman ayırdığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 33’ü ailesiyle, yüzde 26,8’i arkadaşlarıyla daha az vakit geçirdiğini, yüzde 25,4’ü ise daha az uyuduğunu belirtti.
ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ KULLANIMI YAYILIYOR
Araştırmada ilk kez incelenen üretken yapay zekâ kullanımında, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63’ünün bu teknolojiden yararlandığı tespit edildi. Kız çocuklarda kullanım oranı yüzde 65,5, erkek çocuklarda ise yüzde 60,6 oldu. Yapay zekâ kullanım amaçlarında yüzde 88,1 ile örgün eğitim ilk sırada yer alırken, yüzde 58,6 ile özel amaçlı kullanım ikinci sırada bulundu. Yapay zekâ kullanmayan çocukların yüzde 68,9’u ise bu teknolojinin varlığından haberdar olmadığını bildirdi.
SİBER ZORBALIK YÜZDE 10,2’YE ULAŞTI
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, 11-17 yaş grubundaki çocukların siber zorbalık deneyimleri oldu. Bu yaş grubundaki çocukların yüzde 10,2’si siber zorbalığa maruz kaldığını, yüzde 4,6’sı siber zorbalık yaptığını, yüzde 23,6’sı ise siber zorbalığa tanıklık ettiğini bildirdi. Zorbalığa maruz kalan çocukların yüzde 73,3’ü, zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti. Siber zorbalığın en yaygın yaşandığı dijital ortamlar arasında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu SMS ve benzeri mesajlar (yüzde 51,1) ve sosyal medya platformları (yüzde 40,7) izledi.
ZORBALIĞIN NEDENİ DAVRANIŞ VE DIŞ GÖRÜNÜŞ
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların yüzde 80,3’ü kırıcı veya incitici mesajlar aldığını belirtirken, yüzde 20,3’ü kendileri hakkında incitici mesajların başkalarına iletilmesiyle karşılaştı. Zorbalığın nedenleri arasında yüzde 60,4 ile davranış biçimleri, yüzde 33,1 ile fiziksel özellikler veya dış görünüş öne çıktı. Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i siber zorbalıkla ilgili en az bir deneyim yaşadığını bildirdi. Bu deneyimlerden en az birini yaşayan çocukların yüzde 7,8’i, yaşadıklarının okula devamını etkilediğini belirtti. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3 iken, kız çocuklarda yüzde 10,5 olarak daha yüksek kaydedildi.
TÜİK’in 2026 araştırması, çocukların dijital teknolojileri hayatlarının önemli bir parçası haline getirdiğini gözler önüne sererken, siber zorbalık gibi olumsuz deneyimlerin eğitim ve günlük yaşamları üzerindeki etkileri konusunda önemli veriler sunarak dikkatli bir izlem ve koruma stratejisi ihtiyacını vurguladı.
Kaynak: Mavi Marmara Gazetesi