“Tek Sağlık” Sürdürülebilir Yaşamı Savunuyor

İklim değişikliği, insan ve hayvan göçlerine, olumsuz hava olaylarına ve su kaynaklı bulaşıcı hastalıkların yayılmasına sebep oldu. Bu nedenle, iklim değişikliği ile mücadelede bütüncül ve disiplinler arası yaklaşımların benimsenmesi, insan, hayvan ve çevre sağlığının korunması için kritik önem taşıyor. Tek Sağlık yaklaşımı, bu çerçevede insan, hayvan ve paylaşılan yaşam alanlarının sağlığını detaylı bir şekilde inceliyor.

İklim değişikliği nedeniyle yükselen deniz seviyeleri, eriyen buzullar, aşırı hava olayları, sıcaklık dalgaları, kuraklık ve orman yangınları gibi olaylar yaşandı. Bu olaylar, hayvanlardan insanlara hastalık bulaşmasına neden oldu. Öyle ki, iklim değişikliğinin 2030 ile 2050 yılları arasında her yıl 250 bin ölüme yol açacağı tahmin ediliyor. Bu ölümlerin 144 bininin virüs kaynaklı ishal ve sıtmadan, 95 bininin ise çocuklarda yetersiz beslenmeden kaynaklanacağı öngörülüyor.

Kocaeli Üniversitesi’nden Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, İstanbul Üniversitesi’nden Prof. Dr. Doğanay Tolunay, Halk Sağlığı Uzmanları Derneği’nden (HASUDER) Doç. Dr. Hediye Aslı Davas Erdemli, Bahçeşehir Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Melike Yavuz, Doğal Hayatı Koruma Vakfı’ndan (WWF-Turkey) Ahmet Emre Kütükçü ve HEAL- Sağlık ve Çevre Birliği’nden Funda Gacal’ın birlikte yaptığı “Tek Sağlık Bakış Açısıyla İklim Değişikliği ve Covid-19 Pandemisi” adlı çalışmaya göre, hayvan ticareti ve kaçakçılığı, Batı Nil Virüsü gibi daha önce Kuzey Yarımküre’de görülmeyen virüslerin yayılmasına yol açtı. Çalışmada, yaban hayatı ticaretinin yoğun ve kontrolsüz yapıldığı coğrafyalarda COVID-19 virüsünün ortaya çıkmasının tesadüf olmadığı vurgulandı.

İklim değişikliği, habitatların yok olması, ekosistemlerin bozulması ve türlerin yok olma riskiyle sonuçlandı. Mikropları barındıran hayvan türlerinin yok edilmesi, diğer türlerin çoğalmasına neden olarak doğal popülasyonlarını arttırdı. Bu durum ise hastalıkların yayılmasına yol açtı. Hayvan popülasyonlarının dengesi bozulduğunda, bu durum doğal olarak insanlara da zarar verdi. Biyolojik çeşitliliğin azalması, gıda güvenliği ve beslenme kaynaklarının azalmasına da yol açtı.

HEAL- Sağlık ve Çevre Birliği, Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER) ve Kocaeli Üniversitesi iş birliğiyle Türk sağlık sektörünün iklim ve çevre politikalarına katılımını güçlendirmek için yapılan proje tamamlandı. Araştırmada, Tek Sağlık yaklaşımı kapsamında hayvan ticaretinin yasaklanması, Sağlık Etki Değerlendirmesi (SED) yönteminin hayata geçirilmesi, madencilik gibi ekosistemleri bölen sektörlere yönelik kamu harcamalarının kaldırılması ve alternatif istihdam alanlarının yaratılması önerildi. (Bilimin Kamusal İletişimi (bil-ki) TÜBİTAK 1001, proje no: 123K063)