Otçu Göçü Tuzla’da Yeniden Canlanıyor
Çepni Mirası İstanbul’da!
Giresun’un Asırlık “Otçu Göçü” Geleneği İstanbul Tuzla’da Yeniden Hayat Buluyor!
Giresun’un Espiye ilçesine özgü yüzyıllık “Otçu Göçü” geleneği, memleket hasreti çeken gurbetçiler için Tuzla Espiyeliler Derneği organizasyonuyla İstanbul’a taşınıyor. Bu yıl ikincisi düzenlenecek olan Karaovacık Yayla Şenliği, 6-7 Haziran tarihlerinde kemençe, karşılama ve horon coşkusuyla Karadeniz sevdalılarını ağırlamaya hazırlanıyor.
Giresun’un yeşil ile maviyi buluşturan eşsiz coğrafyasından doğan ve yüzyıllardır nesilden nesile aktarılan “Otçu Göçü” serüveni, gurbet elde yankılanmaya devam ediyor. Memleketlerinden kilometrelerce uzakta yaşayan, iş hayatı ve çeşitli imkânsızlıklar nedeniyle sıla hasreti çeken Espiyeliler, Tuzla’da düzenlenecek büyük bir kültürel buluşmaya imza atıyor.
Tuzla Espiyeliler Derneği tarafından geçtiğimiz yıl ilki gerçekleştirilen ve büyük ilgi gören Karaovacık Yayla Şenliği’nin bu yıl çok daha geniş kapsamlı ve coşkulu geçmesi planlanıyor.
Kadim Miras
Karadeniz’in en köklü geleneklerinden biri olan Otçu Göçü, geleneksel olarak her yıl Haziran ayının son Perşembe sabahı Espiye’nin köylerinden başlayıp obalara doğru uzanan meşakkatli ama bir o kadar da keyifli bir yürüyüşü ifade ediyor. Bu yürüyüş, Cuma günleri Karaovacık Yaylası’nda kurulan meşhur pazar ile taçlanıyor. Ancak bu pazar, sıradan bir alışveriş noktasından ziyade; Çepni kültürünün dualarla, koyu sohbetlerle ve büyük bir yardımlaşma ruhuyla harmanlandığı tarihi bir buluşma meydanı olarak biliniyor. 1996 yılında bu köklü geleneği daha geniş kitlelere tanıtmak amacıyla yakılan şenlik ateşi, bugün gurbetteki Giresunluların kalbinde tütmeye devam ediyor.
Gurbeti Sılaya Çeviriyoruz
Giresun ve Espiye’nin kültürel dokusunu İstanbul’da yaşatmak için yola çıkan Tuzla Espiyeliler Derneği, Kurucu Başkan Halil Parçal ve yönetim kurulunun yoğun özverisiyle geleneği megakente taşıdı.
Şenlik hakkında yapılan açıklamada, gurbette yaşamanın getirdiği memleket özlemine dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:
“1996 yılında memleketimizde tanıtılmaya başlanan bu şenlik ateşini, bugün gurbetteki evlatları olarak İstanbul’da harlıyoruz. İşleri veya imkânları nedeniyle memleketine gidemeyen hemşerilerimizin hasretini dindirmek adına geçtiğimiz yıl birincisini gerçekleştirdiğimiz şenliğimizin bu yıl ikincisini düzenliyoruz. Kemençenin sesi, karşılamanın zarafeti ve horonun coşkusuyla gurbeti adeta sılaya çevireceğiz.”
İki Gün Sürecek
Gelen yoğun talep üzerine bu yıl programı genişleten dernek yönetimi, şenliği 6-7 Haziran tarihlerine yayarak iki günlük muhteşem bir organizasyon hazırladı. Karadeniz müziğinin ve yörenin sevilen, kıymetli sanatçılarının sahne alacağı şenlikte; kemençe ritimleriyle şenlenecek olan katılımcılar, Giresun karşılaması ve dev horon halkalarıyla memleket hasretini giderme fırsatı bulacaklar. Yöresel lezzetlerin de yer alacağı etkinlik alanının, İstanbullu Karadenizlilerin akınına uğraması bekleniyor.
Biz Birlikte Espiye’yiz!
Organizasyonun hayata geçirilmesinde dayanışmanın önemine vurgu yapan Dernek Yönetimi, şenliğin gerçekleşmesine katkı sağlayanlara da teşekkür etmeyi ihmal etmedi: “Bu büyük organizasyonda elini taşın altına koyan değerli sponsorlarımıza, gece gündüz demeden çalışan dernek yöneticilerimize ve tüm üyelerimize yürekten teşekkür ederiz. Unutmayın; biz birlikte daha güzeliz, biz birlikte Espiye’yiz!”
6-7 Haziran tarihlerinde Tuzla’da gerçekleşecek olan 2. Karaovacık Yayla Şenliği, sadece Espiyelileri değil, Karadeniz kültürünü yaşamak ve horonun coşkusuna ortak olmak isteyen tüm İstanbulluları bekliyor.
Doğu Karadeniz’in Asırlık Şöleni
Otçu Göçü
“Otçu Göçü”, başta Giresun (özellikle Espiye, Tirebolu, Görele) olmak üzere Doğu Karadeniz yöresine özgü, yüzyıllardır süregelen toplu ve oldukça coşkulu bir yayla göçü geleneğidir. Sadece bir yer değiştirme faaliyeti değil; emeğin, eğlencenin, dayanışmanın ve kültürün harmanlandığı hareketli bir festivaldir.
“Otçu” İsmi
Bu geleneğin kökeni ve ismi, Karadeniz insanının zorlu tarım takvimine dayanır:
Tarım Döngüsü: Köylüler ilkbaharda mısırlarını (darı) ekerler. Mısırlar büyümeye başladığında, aralarında çıkan yabani otların temizlenmesi (yöre ağzıyla “ot kazma” veya “mısır çapası”) oldukça zahmetli bir iştir ve imece usulüyle yapılır.
Zamanlama (Mola Vakti): Haziran sonu ile Temmuz ayı içerisinde bu yorucu çapa işleri biter. Fındık hasadının başlamasına (Ağustos ayına) ise daha vakit vardır.
Göçün Amacı: Köyde (cenikte) kalan ve çapa işlerinden yorulan halk, hem dinlenmek, hem hasret gidermek, hem de kışlık hayvan yemi için “ot biçmek” amacıyla yaylalara, obalara doğru yola çıkarlar. Bu şenlikli gidişe “Otçu Göçü” adı verilir.
Göçün Dikkat Çeken Ritüelleri
Otçu göçü, adeta bayrama veya düğüne gider gibi büyük bir hazırlık ve neşeyle gerçekleştirilir:
En Güzel Kıyafetler: Yolculuğa çıkılacağı gün herkes en yeni, en temiz yöresel kıyafetlerini (Ağasar elbiseleri, peştemallar vb.) giyer. Yolluklar özenle hazırlanır.
Yolculuk Şöleni: Her köyün halkı toplanarak kafileler (kümeler) halinde yola koyulur. Yürüyüş sessiz sedasız olmaz; yol boyunca davullar zurnalar, kemençeler çalar, karşılıklı atma türküler söylenir ve mola yerlerinde coşkulu horonlar tepilir.
Obalara Varış: Yaylaya ve obalara yaklaşıldığında heyecan doruğa çıkar. Gelenler, geldiklerini haber vermek için coşkuyla naralar atar (yöresel tabirle “çiğ çeker”) ve geleneksel olarak havaya silah sıkarlardı. Yayladakiler de yollara dökülerek gelenleri coşkuyla karşılar.
Büyük Buluşma (Yayla Pazarları): Göçün en görkemli kısmı, Karaovacık, Kadırga, Sis Dağı, Ağaçbaşı gibi büyük yaylalarda kurulan pazarlardır (dernek günleri). Farklı köylerden gelen on binlerce kişi bu meydanlarda buluşur, devasa horon halkaları kurarak saatlerce eğlenir ve hasret giderirler.
Günümüzde Otçu Göçü
Zamanla tarım alışkanlıklarının değişmesi ve şehirlere göçün artmasıyla “ot biçme” zorunluluğu azalsa da, “Otçu Göçü” kültürel bir hafıza olarak yaşatılmaya devam etmektedir.
Tıpkı sizin paylaştığınız Tuzla’daki etkinlik gibi, günümüzde bu gelenek büyük oranda “Yayla Şenlikleri” formatına dönüşmüştür. Gerek Giresun yaylalarında gerekse İstanbul gibi büyükşehirlerde düzenlenen bu şenlikler, gurbetteki Karadenizlilerin sıla hasretini dindirdiği ve genç nesillerin Çepni kültürünü yakından tanıdığı çok kıymetli bir birliktelik sembolü halini almıştır.
Siz bu renkli geleneğe hiç şahit olma veya memleketteki bir “Otçu Göçü” şenliğine bizzat katılma fırsatı bulmuş muydunuz ?
Selvi Geçal
