Bu gurur ATABAY’ın!
Dilovası OSB 4.Kısım’da üretimlerini sürdüren, 1975 yılından bu yana 100’ün üzerinde beşeri, zirai ve veteriner ilacı sentezleyen ATABAY Kimya Sanayi A.Ş, ülkemizde ilk kez yerli ve milli sentez ile COVİD-19’a karşı geliştirilen Favipiravir hammaddesi içeren Favicovir isimli ilacın üretimine başladı.
T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından 10 Temmuz’da ruhsatlandırılan ilaç, Atabay Kimya’nın Gebze’deki 300 dönümlük arazisindeki tesislerinde yer alan laboratuvarlarda sentezlendikten sonra, endüstriyel ölçekte de üretilmesine başlandı.Firma böylelikle pandemi döneminde COVİD-19’a karşı başlattığı 4 molekül için sentez ve formülasyon çalışmalarından ilkini ticarileştirmiş oldu.
ÇALIŞMALAR VİRÜSTEN ÖNCE BAŞLADI
Atabay bu yılın başlarında virüs salgınından çok önce COVİD-19’a karşı kullanabilecek ilaçlar için sentez protokolleri, patent araştırmaları, ilaç formülasyonları üzerine literatür çalışmaları yaparak ilk adım attı. Atabay Kimya Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Zeynep Atabay Taşkent’in koordinasyonunda, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, TÜBİTAK, İstanbul Medipol Üniversitesi ve Atabay işbirliği ile önce bir Ar-Ge ikibi oluşturuldu. Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve İlaç Keşif ve Geliştirme Merkezi Müdürü Doç. Dr. Mustafa Güzel ve ekibi ile sentez çalışmalarında güç birliği yapıldı. Pandemi dolayısıyla sınırlar kapalı iken kimyasal başlangıç maddeleri temini için Kızılay, THY ve bir çok kurum ile organizasyon yapıldı. Ekip kadrosu diğer çalışanlardan izole edildi, bir kısmı özel otele yerleştirildi. Tüm fabrikaya Enfluvir ve Parol üretebilsinler diye özel izinler alındı, hızlı çalışabilmeleri için ikinci set analitik cihazlar LCMS/MS alındı. Dissolüsyon cihazları kuruldu, analitik metotlar geliştirildi, sentez çözüldü, formülasyonu çözüldü. Analitik sonuçlar uygun çıkınca pilot üretimlere geçildi ve üretim süreci başlamış oldu.
ÜRETİME KADAR NASIL BİR YOL İZLENDİ?
Atabay’ın Dilovası OSB içerisinde oluştudulan Ar-Ge laboratuvarında 32 kişilik ekip Bayram dahil gece gündüz çalıştı ve 40 günde bunu sentezleme işlemini başardı. Kamu, üniversite ve sanayi işbirliği sayesinde ortaya Favicovir isimli ilaç çıkmış oldu. İlacın ruhsatlandırılması için ekstra çalışmalar tamamlandı, ruhsat alındı ve Türkiye’de ilk FAVİPİRAVİR içeren ürününün sentezden başlayarak ticarileştirilmesi gerçekleşmiş oldu. Doç. Dr. Mustafa Güzel ve Atabay Ar-Ge ekibi, Favipiravir’in etken maddesini ilk önce laboratuvarda, 100 gram hacminde elde etti. Sonra bunu nasıl endüstriyel boyuta ulaştırabilmek için çalıştı, çünkü asıl önemli olan, hammaddenin etkinliğini bozmadan daha yüksek hacimlerde üretilebilmesiydi. Bunu yapabilmek için de kimya ile ilgili bazı ekipmanlara ihtiyaç duyuldu. Paslanmaz reaktörler, emaye reaktörler veya cam reaktörler gerekti. Bu dev ekipmanların çoğu yurt dışından ithal edilmekteydi. Atabay, bu ihtiyaçlar da dahil bir çok malzeme tedarikini yerli imkanlarla gerçekleştirdi. Firmanın, Atabay Makine Sanayii diye ayrı bir bölümünde ihtiyaç duyulan ekipmanlar yapıldı.
SAĞLIK BAKANLIĞI’NA 400 BİN TABLET HİBE EDİLDİ
Atabay İlaç, üretimine başladığı Favicovir ilacının ilk 400 bin tableti Sağlık Bakanlığı’na hibe ederek bir süreci tamamlamış oldu. Çalışmalarına devam edecek olan firma şimdi de, hammadde sentezinden başlayan KİNOVİR, ATAFENOVİR, ATACAVİR ve ENFLUVİR IV’ü ticarileştirmek için geceli gündüzlü çalışıyor. Kamil Uzunmehmet
