Kısa Çalışmada Ödeme Günü

Bu tarih itibarıyla tiyatro, gösteri merkezi, konser salonu, birahane, kahvehane, yüzme havuzu, spor merkezi, saunalar, 21 Mart’ta da lokanta, restoran, pastane gibi iş yerleri ile berber, kuaför, güzellik merkezleri, peşinden de alışveriş merkezleri (AVM) ve mağazalar kapatıldı. İmalat sanayisinde birçok fabrikada üretimler 24 Mart’tan itibaren tümüyle durduruldu ya da azaltıldı. Üretimine, faaliyetine ara veren veya kapatılan işletmelerde çalışanlar için kısa çalışma ödeneğinden yararlanma koşulları kolaylaştırılırken, değerlendirme süreci de hızlandırıldı. Ödenek almak için gereken asgari prim koşulu 600 günden 450 güne, son 120 gün hizmet akdi koşulu da 60 güne indirildi. İlk başta kısa çalışma başvurularının değerlendirme süreci için 60 günlük süre belirlendi ancak bu sürenin de uzun olacağı anlaşılınca işverenin beyanı esas alınarak ödeme yapılması kararlaştırıldı.

300 BİN FİRMA, 3,2 MİLYON ÇALIŞAN

Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk’un açıkladığı son rakama göre, kısa çalışma ödeneği başvurusu yapan firma sayısı 300 bine, kapsamdaki çalışan sayısı da 3.2 milyon kişiye ulaştı. Mart ayına ait kısa çalışma ödeneği başvurularının bir kısmı tamamlanarak, ödemeler yapıldı. Ancak bu ödemeler sınırlı sayıda kişiye ve çok az süre için yapıldı. Çünkü kısa çalışma ödeneği, iş yerinde faaliyetin/üretimin durduğu tarihten itibaren 8. günden itibaren başlıyor. İlk hafta için kısa çalışma ödeneği verilmiyor. Örneğin 16 Mart’ta kapatılan iş yerlerindeki çalışanlar mart ayı için 23-31 Mart tarihlerini kapsayan 9 gün için kısa çalışma ödeneği alacaklar. 21 Mart’ta faaliyeti durdurulan iş yerlerinde çalışanlar ise mart ayı için sadece 4 gün ödenek alabilecek. Bazı çalışanların mart ayına ilişkin kısa çalışma ödemeleri yapıldı. Fakat büyük kısmı mart ayına ait ödenekleri nisan ayının parasıyla birlikte yarından itibaren alabilecekler.

ÖDENEK TUTARI NASIL BELİRLENİYOR?

Kimin ne kadar kısa çalışma ödeneği alacağı, son 12 ayda Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen “prime esas kazançları” üzerinden hesaplanıyor. Ulaşım, yemek gibi ödemelerin bir kısmı prime esas kazanca dahil edilmediği için bu tür ödemeler olan iş yerlerinde çalışanların prime esas kazançları brüt ücretin altında kalabiliyor. Kısa çalışma ödeneği, 12 aylık prime esas kazanç ortalamasının yüzde 60’ı üzerinden bağlanıyor. Bu tutardan, binde 7.59 oranında damga vergisi kesiliyor. Örneğin, asgari ücretle çalışan bir işçinin kısa çalışma ödeneği hesaplanırken, 2020 yılında ocak-mart döneminde aldığı 2.943 TL ile 2019’un nisan-aralık dönemindeki 2.558 TL ay ay toplanıp 12’ye bölünerek, ortalama brüt ücret bulunuyor. Bu şekilde yapılan hesaplamaya göre, hep asgari ücretle çalışan bir işçinin 12 aylık ortalama brüt ücreti 2 bin 622 lira olur. Bunun yüzde 60’ı 1.573 liradır. Bu tutardan binde 7.59 oranında (11.94 TL) damga vergisi düşüldükten sonra 1.561 TL ödeme yapılır. Brüt ücret tutarına göre kimin ne kadar kısa çalışma ödeneği alabileceği, aşağıdaki tabloda yer alıyor.