ÇIRAKLIK VE STAJ MAĞDURLARINA EMEKLİLİK İÇİN

YARGITAY’DAN EMSAL KARAR

Türkiye genelinde milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren çıraklık ve staj dönemlerinin sigorta başlangıcı sayılıp sayılmayacağına ilişkin tartışmalarda tarihi bir hukuki viraj dönüldü. Yargıtay, çıraklık ve staj süreçlerinde kişilerin yalnızca mesleki eğitim alıp almadığına değil, iş yerinde bizzat ve fiilen üretim sürecine katılıp katılmadığına bakılması gerektiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme’nin verdiği bu emsal karar, uzun süredir hak mücadelesi veren staj ve çıraklık mağdurları için emeklilik kapısını aralayan kritik bir adım olarak nitelendirildi.

SİGORTA BAŞLANGICI SAYILACAK

Daha önce alt mahkemeler tarafından çıraklık döneminde ödenen kısa vadeli primlerin emeklilik hesabına dahil edilemeyeceği yönünde verilen kararlar, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tarafından eksik inceleme gerekçesiyle bozuldu. Yargıtay kararında, adayın iş yerinde teorik/mesleki öğrenim ötesinde doğrudan üretim faaliyetine katıldığının tespit edilmesi durumunda, bu çalışmaların çıraklık kapsamından çıkıp nitelikli işçilik olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. Yapılan incelemelerde, tanık ifadeleri, iş yeri kayıtları ve puantaj cetvelleriyle fiili çalışması kanıtlanan kişilerin sigortalılık başlangıçlarının 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren geçerli sayılmasına karar verildi.

HUKUKİ SÜRECİ BİÇİMLENDİRECEK

Alınan karar doğrultusunda, meslek liseleri, çıraklık eğitim merkezleri veya staj programları üzerinden sanayi ve ticarethanelerde görev alan çalışanlar için yeni bir emsal doğdu. Çıraklık veya staj döneminde fiilen üretim hattında yer aldığını; mesai arkadaşları, komşu esnaf tanıklıkları ve iş yeri belgeleriyle ispatlayabilen çalışanlar, konuyu yargıya taşıyarak sigorta başlangıç tarihlerini öne çekme imkanına kavuşuyor. Bu durum, EYT ve genel emeklilik düzenlemelerinde staj takviminin geriye dönük işletilmesini hedefleyen binlerce çalışan için yeni bir hukuki yol haritası sunuyor.

YASAL DÜZENLEME BEKLENTİSİ GÜÇLENDİ

Yargı kanadından gelen bu kararla birlikte, çıraklık ve staj mağduriyetlerinin genel bir yasal çerçeveyle çözülmesi yönündeki beklentiler yeniden ivme kazandı. TBMM gündeminde bulunan kanun tekliflerinde ve kamuoyu tartışmalarında; geçmişte kısa vadeli sigorta kollarına tabi tutulan stajyer ve çıraklara borçlanma hakkı tanınarak sigorta başlangıç tarihlerinin revize edilmesi talep ediliyor. Yargıtay’ın fiili çalışmayı esas alan son kararı ise yasama organının ve SGK mevzuatının gelecekteki adımlarına ışık tutacak nitelikte bir emsal teşkil ediyor.

Selvi Geçal