AT KÜLTÜRÜ VE GEBZE AT YARIŞLARI

Kıymetli okuyucularım bu hafta yazımızda sizlere Fatihler Şehri Gebze’de Milli Mücadele Döneminde gerçekleştirilen bir at yarışı programi ve at’ın kültürümüzdeki yeri, önemi üzerine kıymetli hocam Ömer Sivrikaya’nın Kültür ve medeniyet ile ilk at yarışları konusunda ortaklaşa kaleme aldığımız bu yazıyı sizlerle paylaşmak istiyorum…
Kaşgarlı Mahmut, Dîvânü Lugati’t-Türk’te “Kuş kanadıyla, er atıyla” der ve “At, Türk’ün kanadı” ifadesini kullanır.
Bir binek hayvanı olmanın da ötesinde binicisi ile aynıleşen ve Türk kültürünün binlerce yıl ötelere dayanan belgelerinde bile “yâr”, “sevgili”, “can dostu”, “arkadaş”, “kardeş” olarak karşımıza çıkan ve Kaşgarlı Mahmud’un Divanu Lugat’it-Türk unde “Türk atı ile kuş kanadı ile” atasözüyle öneminin derecesi belirlenen, Anadolu atasözlerinde “At-avrat-silah” üçlemesinde kıymetini devam ettiren, kısacası; Türk’e ülkeler fethettiren, savaşlar kazandıran, etiyle, sütüyle besleyen, gönüyle giyindiren bu kadîm Türk dostu AT’tır.
Ülkemizde bugünkü anlamıyla düzenli yarışlar ilk kez 23 Eylül 1856 tarihinde İzmir’de yapıldı. O dönemin İngiltere Başkonsolosu Mr. Patterson ve Evliyazade Refik Bey’in öncülüğünde Smyrna Races Club’ı (İzmir Yarış Kulübü) kuruldu. O dönemin İzmir yarışları yılda bir kez Paskalya günleri düzenleniyordu. S.R.C. yarışları 20. yüzyıl başında en parlak dönemini yaşamış 1. Dünya Savaşı ile birlikte sona ermiştir.
Osmanlı Padişahları arasında spora düşkünlüğü ile ünlenen Abdülaziz de İstanbul Kağıthane’de, İzmir’dekine benzer biçimde at yarışları düzenletmişti.
1 Haziranda Gebze at koşusuna askerî birliklerden katılan subaylar ve trenle nakledilecektir.
2- Hayvanların nakli konusu kolordo ve birliklerce İzmit Hat Komiserliği ile haberleşerek tespit edilecektir.
3- Süvari Birliği’nin Gemlik’teki alaydan başka yarışa katılacak hayvanları da Bilecik’ten trenle nakledilecektir. Bu maksatla Hat Komiserliği 8/5/39’da Bilecik’te otuz hayvanlık vagon hazır bulunduracaktır. Gemlik’teki alayın hayvanları Yalova’dan mavnalarla Darıca’ya nakledilecektir.