Bir Vakıf Şehri Gebze
TGRT’de 30 yıl önce yayınlanan tüm zamanların en iyi belgeselleri arasında yer alan ve izleyicilerden büyük ilgi gören Buram Buram Anadolu belgeselinin 30 yıl sonra yeni versiyonlu çekimlerine Kocaeli bölgesinde başlandı belgeselin sunuculuğunu yapmakta araştırmacı gazeteci ve belgesel yönetmeni olarak bize nasip oldu. An itibari ile 18 Temmuz 2022 Kocaeli Gebze Eskihisar’da Buram Buram Anadoluda Bir Vakıf şehri Gebze belgesel ekibi olarak Eskihisar sahillerinden canlı yayın yaparak tarihe not düşüp zamana noterlik yaptık. Canlı yayını izlemek için tıklayın.
BEN BURAM BURAM ANADOLUYUM
“..Vakıflar Şehri Gebze ..”
Bir yanımdan şafak sökerken bir baştan bir başa
Her gün selam veriyor güneş, kurda-kuşa.
Dört mevsim bir yaşarım, yok cihanda böyle eş,
Akşam sefasından, ufuklardan batıyor güneş.
İşte ben Anadoluyum, yiğidim çatıktır kaşım,
Bir babanın öz oğluyum, yedi kardaşım.
Yedi oğlum var biri Aras’tır, bir ucunda Serhat,
Bir kızım var Dicle’dir, bir oğlum var Fırat,
İki ikizim var Seyhan-Ceyhan kıskançlık verirler ya da,
Her nesneye can verilir, yeşil Çukurova’da.
Bir oğlum var, uzun boyludur rengi Kızıl ya,
Bir kızım vardır, kaşları hilaldir adı Sakarya.
İşte benim ben, ben Anadoluyum.
Diyen ünlü OZAN HACI GÜRHAN’ın şiiri ile Kocaeli’nin Gebze ilçesi kendi lisanı hali ile dile gelir.
Ben Buram Buram Anadolu Kokan yerim..
İslam ordularının İstanbul’a fethe gelirken Karargah kurduğu yerim
Osmanlı’nın devlet olmasını sağlayan Palekanon savaşının yapıldığı Eskihisarım
Selçuklu’nun seferler düzenlediği bölge Osmanlı’nın ilk sancak merkezi İzmitim
Çağ açıp , çağ kapatan Fatih Sultan Mehmet Han’ın vefat ettiği Hünkar çayırı FATİH’in otağıyım. Ben alim evliyalar gazi ve şehitler Yudu Kocaelin Gebze ilçesiyim
Buram Buram Anadolu ekibi olarak ilk durağımız Kocaeli’ndeyiz
Manevi ve milli tarihimizde Kocaeli’yi tanıtmaya Gebze’den başlıyoruz
GEBZE NİN MANEVİ TARİHİ
Kocaeli’nin Gebze ilçesi; bilim, teknoloji, sanayi, tarih, kültür ve turizm merkezi olarak dikkat çeker. Selçuklu, Osmanlı dönemlerinde önemini hep korur. İslam orduları ile İstanbul’u fethe giden Ebu Eyyûb el-Ensarî’nin yolu Gebze’den geçmiştir. Bu şehrin tarihinde; Türkistan’dan İstanbul u fethe gelen Timurhan da geçti. Gebze bölgesi alim ve evliyalara yurt yuva oldu
Gebze, Fatih Sultan Mehmet’in 1481 yılında Üsküdar’a sancak dikip doğuya sefer yapacağını ilan etmesi üzerine Hünkâr Çayırı’nda otağını kurduğu ve hayata gözlerini yumduğu yerdir. Elbette yolu Gebze’den geçenler bunlarla sınırlı değildir. Gebze tarihinde Sultan Orhan Gazi, İlyas Bey, Çoban Mustafa Paşa, gibi birçok önemli tarihi şahsiyetin ismini de görürsünüz.
KOCAELİ DE BURAM BURAM ANADOLUYU YAŞARSINIZ
Tarihi geçmişi ile bizleri etkileyen Gebze, aynı zamanda doğal güzellikler diyarı olarak bizleri büyülemeyi de başarır. camileri, külliyeleri, kervansarayları, türbeleri yanında tabiat parkları, yaylaları, çeşmeleri, bahçeleri, mahalleleri ve sahilleri ile tarihin dokusunu yüzyıllardır doğa ile iç içe barındırmaktadır. “Ballıkayalar Tabiat Parkı”nın sahip olduğu güzellikler, tarihi ve mistik kokusu ile açık hava müzesidir.Tarihte üstlendiği kimliğini bilişim ,teknoloji, ticaret ve sanayide de başarıyla devam ettirmektedir. Sahip olduğu iş kollarının çeşitliği ve üretim gücü ile ekonominin kalbi burada atmaktadır. Her geçen gün nüfusu artan Gebze ilçesi; TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi, Gebze Teknik Üniversitesi, Bilişim Vadisi, Teknopark, bilişim sanayi ve teknoloji kenti Gebze de Türkiye nin her yerinden insanlar yaşar, Gebze de gezip gördüğünüz her yerde Buram Buram Anadoluyu yaşarsınz.
GEBZE NİN ADI
Tarihi İpek yolu kollarının birleştiği kavşak noktası olan Gebze, bilişim Sanayii, ticaret, teknoloji, tarih, kültür, sanat, turizm ve tarımda marka şehir Gebze, Kocaeli’nin en büyük ilçesidir.Tarihi seyir içinde adı birkaç kez değişerek Gekbuze’den adını alan Gebze, Marmara Bölgesinin doğusunda, İzmit Körfezinin Kuzey kesiminde yer alan, zengin bir tarihi geçmişe sahip, ekonomisi, sanayi ve ticarete dayalı Türkiye’nin hızla gelişen ve büyüyen bir ilçesi. Kara, deniz, hava ve demiryollarının birbirleriyle kesiştiği yolların kavşak noktasında bulunuyor.Gebze tarih boyunca İstanbul’un Anadolu ile bağlantısını sağlayan yol üzerinde önemli bir konaklama merkezi olmuş..Gebze birçok medeniyete ev sahipliği yapmış. İslam orduları, Selçuklu Timur ve Osmanlıların uğrak yeri olmuş Gebze’nin, İstanbullu fethe gelen İslam orduları Gebze de karargâh kurdu. Selçuklu bir süre bölgeyi hâkimiyeti altına aldı.
GEBZE NİN FETHİ VE ESKİHİSAR DA BAYRAKLI DEDE TÜRBESİ
Osmanlı’nın devlet olmasının miladı kabul edilen Plekanon savaşı tarihçilerin son araştırmalarına göre Eskihisar ile Darıca arasında yapıldığı belgelendi. Tarihi fotoğraflarda Eskihisar kalesinin ortasında görülen Selvi ağacının altındaki Bayrak dede türbesi fetih günlerinin manevi hatırasıdır. Bu gün yıkılıp kaybolsa da Eskihisar da Çanaklı dede türbesi bulunuyordu. Gebze 1323 yılında Orhan Gazi’nin kumandanlarından Akçakoca’nın oğlu İlyas Bey tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katıldı Sultan Orhan Camisi Gebze’nin fethinin simgesi Kocaeli bölgesinin ilk camisidir. Gebze fatihi İlyas beyin Türbesi adına yapılan İlyas Bey camisinin bahçesinde Gebze’nin manevi tapu senedidir. Gebze Orduların karargâh merkezi, kervanların konaklama yeri, İstanbul’un meyve ve sebze ambarı olarak önemini tarih boyu hep korudu.
OSMANLI BİZANSI İLK KEZ GEBZE DE MAĞLUP ETTİ.
Osmanlı’nın devlet olmasının miladı kabul edilen Palekanon Savaşı’nın, tarihçilerin son araştırmalarına göre Eskihisar ile Darıca arasında yapıldığını belgelenmiştir.Türklerin Kocaeli yarımadasındaki kaleleri alarak Boğaz’a inmeleri Bizans İmparatorluğu’nu telaşa düşürmüştür. Osmanlı Beyliği tarafından alınan kaleleri geri almak ve kuşatma altındaki İznik’i kurtarmak için Bizans imparatoru III. Andronikos gizlice hazırlıkta bulunarak Üsküdar’a geçmiştir. Bunu haber alan Orhan Gazi, İznik kuşatmasına bir miktar asker bırakarak sekiz bin mevcutlu kuvvetlerinin başında olarak Palekanon (Darıca ile Eskihisar arasında) mevkiinde bizzat İmparator’un kumandasındaki Bizans kuvvetleriyle çarpışmıştır. Orhan Gazi bu zaferden sonra aynı sene içinde tekrar İznik üzerine dönmüştür. Artık kendisine yardım imkânı görmeyen İznik kumandanı bazı şartlarla teslim olmuştur.Gebze Fatih Sultan Mehmet hanının İstanbulu fetih etmesinden sora 150 akçelik kaza merkezi oldu. Osmanlılar döneminde Kastamonu sancağı ve İstanbul’a bağlı bir ilçe Gebze ye belediye teşkilatı Osmanlı döneminde 1907 yılın da kuruldu.Buram buram Anadolu Tarihi kokan Gebze’yi adım adım geziyor Gebze’nin kültür ve medeniyet tarihine belgesel tadında kültür yolcuğuna çıkıyoruz. Eski yapılarını, tabii güzelliklerini gezmek, daha da önemlisi şehir halkıyla tanışıp dost olmak ve tek tek bunları görüntülemek insana apayrı bir heyecan veriyor. Gebze tarihinde çok önemli yeri olan İlyasbey cami ve türbesi bir ziyaret merkezidir. Orhan gazinin komutanlarından Marmara bölgesi Fatihi Akçakoca Gazi’nin oğlu İlyasbey 40 arkadaşı ile Gebze’yi aldıktan sonra uyudukları yerde Bizanslılar tarafından baskına uğrarlar. İlyasbey ve 40 arkadaşı oracıkta şehit olurlar. Gebze fatihi İlyas Bey ve arkadaşları adına yapılan cami ve türbe vefakâr Gebzeliler tarafından ziyaret ediliyor. Gebze kaymakamlığı ve belediyesi işbirliği ile müftülük her yıl bu tarihi mekânda anma toplantıları düzenliyor.Gebze ilçesinin tarih köşelerinden biri de Sultan Orhan Gazi Camii. 1323-1331 yılları arasında yapıldığı sanılmaktadır. Mimarı belli olmayan caminin, Orhan Gazi tarafından yaptırıldığı bilinmektedir. Caminin yanında yer alan menzilhane hamamı, Sultan Orhan camii ile aynı yıllarda yapıldığı sanılmaktadır. Bu meydan ipek yolu ve hicaz yolu kervanlarının menzil yapıp konakladığı bölge. Kim bilir kaç kervan Menzilhane meydanın da konakladı!
GEBZE NİN MERKAZİ MUSTAFAPAŞA KÜLLİYESİ
Gebze’nin kalbi Çoban Mustafa Paşa Külliyesinde atar. Külliye, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın vezirlerinden Çoban Mustafa Paşa’nın emriyle 16. yüzyılda Mimar Sinan’a yaptırılmış. Yüzlerce yıllık geçmişi olan bu eşsiz eser yıkılıp yok olmaktan, tarihçi İbrahim Hakkı Konyalı, Gazeteci Refi Cevdet Ulunay’ın girişimi, Merhum Başbakanlardan Adnan Menderes’in özel ilgisi ile Yüksek Mimar Cahide Tamer başkanlığındaki teknik heyet tarafından 1960 yılında tamir edilerek kurtuldu… Külliye 1996 yılında deprem şehidi milletvekili Alaettin Kurt’un girişimi ile restorasyon gördü. Devletimiz Çoban Mustafa paşa külliyesine sahip çıkıp korudu. Türk süsleme sanatının tüm özelliklerine sahip bu tarihi şehir minyatürü, camii, medrese, kervansaray, paşa odaları, hankah, bimarhane, han, hamam, imarethane, kütüphane, su kuyusu, şadırvan ve türbe gibi her biri eşsiz yapılar topluluğundan oluşmaktadır.Tek kubbeli haremi, beş bölümlü son cemaat yeri ve minaresiyle cami, külliyenin tam ortasında ve Gebze’ye hâkim merkezi bir mevkide yer almaktadır. Bu Caminin mihrap ve duvarları kufi yazılarla süslenerek, renk ve düzeni görkemli Türk çinileri ile sağlanmıştır.Mustafa paşa külliyesin de özel olarak çektiğimiz hava görüntüleri eşliğin de Külliyeyi belgesel görüntülerle ekranlara getirip külliyeyi tanıtmaya devam ediyoruz.Fatih Sultan Mehmet döneminde Enderun mekteplerinde eğitim görün Yavuz Sultan Selimin damadı ve Kanuni sultan Süleyman’ın veziri Çoban Mustafa paşa nın Türbesi, caminin kıble tarafında, külliyenin diğer yapılarından bir bahçe duvarı ile ayrılan hazire avlusundadır. Çoban Mustafa Paşa, 1529 yılında vefat edince Gebze’de yaptırdığı külliyenin içinde yer alan bu türbeye defnedilmiş. Çoban Mustafa paşa Mısır ve Rodos’ta valilik yapmış. İstanbul ve Bulgaristan’ın birer semtine adını bırakmış, Çaldıran seferi dönüşü vezirliğe yükseltilmiş. Yavuz Sultan Selim’in kızı Hafisa Sultan ile evlenen Çoban Mustafa Paşa Kanuni’ye de vezirlik yapmıştır.
Canlı Yayınımızı 1 Milyon 500 Bin Kişi İzledi
Köylerde gelenek ve göreneklerimiz yaşıyor. Gebze Mudarlı Köylün de 90 yaşındaki Zehra Uzel annenin Bayram Hazırlığı bayram geleneğinin önemini gösteriyor.Zehra ananın bayram hazırlığı Gebze gazetesi www.gebzegazetesi.com canlı yayının da izlenme rekoru kırıyor.
www.gebzegazetesi.com yayın yönetmeni Emre Kahraman’ın Zehra ana İle yaptığı belgesel söyleşi tadında yaptığı canlı yayın köy hayatının önemini gösteriyor.