BÜYÜK DARICA YANGINI

Kıymetli okuyucularım bu hafta yazımızda sizlere bölgemizin tarihi açısından çok büyük önem arz eden “Büyük Darıca yangını” hakkında bahsetmek istiyorum. Bu olaydan sonra Darıca 10 sene vergiden muaf tutulacak, Darıca adeta yeniden inşa edilecek…

1910 yılında Darıca Nahiyesi’nde Gayrimüslim nüfus aşırı çoğunluk yaşamaktaydı Nüfus defterlerinde bu bilgi detaylı olarak işlenmiş hatta yakında bununla ilgili detaylı bir çalışmada yayınlayacağımızı buradan belirtmek istiyorum. Mimari olarak bölge ahşap yapılar ağırlıktaydı.  Ticari hayatı Rumlar ahalisinin elindeydi. Bu yaşam standartlarının yüksekliği yaşanan evlere ve o evlerin mimarisine de yansımıştı. Zengin Darıca Rumları her ne kadar o dönemin modern mimarisinin en güzel örneklerinden olan cumbalı iki katlı konaklarda yaşıyorlarsa da evleri ahşap kâgir binalardı. Evlerin yer aldı parseller ise birbirine yakın ve sokaklar dardı.

1910 yılında yangını söndürmekle görevli Osmanlı Tulumbacıları

17 Kasım 1910’da Darıca’nın Rum Mahallelerinden Analipsi’de (bugünkü Yalı Mahallesi) sabaha karşı 5 sularında marangoz İstenyanos’un evi ile meyhaneci Çento’nun dükkânlarının damlarının tutuştuğu ve hanelerinden duman çıktığı görüldü. Sahilde bulunan Darıca Belediyesi Dairesi’ndeki semt tulumbalarının yangın yerine ulaşması çok kısa sürdü. Yangına müdahale eden tulumbacılardan biri olan Arap Bilal’in verdiği bilgiye göre, yangın bir mandalın devrilmesiyle çıkmış, rüzgârın etkisi sokakların darlığı ve binaların birbirine yakın olması sebebiyle hızla yayılma göstermişti.

YANGIN 4 MAHALLE’YE SIÇRADI

O dönemde tüm İstanbul’da olduğu gibi Darıca tulumbacıları yangına müdahalede yetersiz kalmışlar kısa sürede yangın Analipsi Mahallesi’nin tamamını sarmıştı. Yangın kısa süre zarfında klasik ahşap evler yangını zincirlemesi halini alarak diğer Rum mahalleleri olan Ayanikitas, Ayanikolas ve Katalikoz Mahallelerine de sıçrayarak kısmen Müslümanların bulunduğu mahalleye doğru yayılma gösterdi. Darıcalı tulumbacıların yangını söndürmede yetersiz kalması ile önce şimdinin Gebze o zamanın Gekbuze Belediyesi’nden daha sonra da Üsküdar Mutasarrıflığı’ndan tulumba talebinde bulunuldu.

ASKERLER TERHİS EDİLDİ

Yangından 3 gün sonra Gekbuze Kaymakamlığı’nın Dâhiliye Nezareti’ne çektiği telgrafta yanan binaların miktarı, cinsleri ve hangi mahallelerde olduğu detaylı bir şekilde bildiriliyordu. Yaşlı Sultan Reşat Darıca’daki yangın felaketini duyduğunda üzüntüsünü gizleyemedi ve Hazine-i Hassa Şahane Müdüriyetinden Darıca Nahiyesi’ne ivedi olarak iki yüz lira yollanmasını buyurdu. Bu yardımın dışında Dahiliye Nezareti, muhtemelen yine padişahın iradesi ile Darıca yangınında zarar görenlerin askerde olan çocuklarının terhis edilmesini Harbiye Nezareti’ne bildirdi. Mamafih felaketzedeler on yıllığına aşar vergisinden muaf tutuldu.

1875’te yapımına karar verilen İskoliye Mektebi 1882’de hizmet vermeye başlamış, 1964 yılına kadar eğitim verdi. Bugün ise sanat Darıca Hükümet Konağı olarak yakın zamanda yapılan restorasyonda sonra kullanılmaya başlandı.