FATİH SULTAN MEHMED HAN VEFATI VE GEBZE
Kıymetli okuyucularım bu yazımızda sizlere Fatih Sultan Mehmed Han’ın vefatı üzerine Tarihçi-Yazar İbrahim Beyter ile birlikte kaleme aldığımız “Fetih ve Fatih” kitabımızda bahsettiğimiz bir bölümü sizlerle paylaşmak istiyorum. 3 Mayıs 1481 Gebze Hünkar Çayırı’nda vefatıyla birlikte tarih bir daha baştan yazıldı ama batı Fatih’in vefatıyla Türk-İslam fetihlerin duracağı konusunda büyük sevinç yaşamış hatta Cem Sultan’ın Rodos Şövalelerinin elinde olması bu sevinçlerini artırmış ama II. Bayezid Veli Han, Yavuz Sultan Selim ve özellikle Kanuni Sultan Süleyman Han’ı hesaba kalmamıştı ki sonradan Muhteşem Süleyman olarak anılacak Kanuni Sultan Süleyman Han’dan kaçacaklardı. Gebze’de son yıllarda büyük çalışmalarla birlikte yaptıkları “Hünkara Vefa” proje ve programları ile konu ilgili hassasiyetle üzerinde durmaktadır. Bundan ötürü Gebze Belediyesi Başkanı sayın Zinnur Büyükgöz ve tüm birimlere sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum
Fatih’in son seferi nedir ve vefatı nasıl olmuştur?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, II. Mehmed’in ağır gut hastalığına yakalandığını ve tedavisinin olmadığını belirtmektedir. Mareşal hastalığı olarak da bilinen bu hastalık, bacaklarda şişme, ayaklarda çizme çıkmama, at binememe gibi belirtilerle kendini gösterir. Diğer önemli tarihçiler de aynı görüşte olup, ölüm hadisesinin nikris rahatsızlığının getirdiği bir son olarak kabul edilmektedir.
II. Mehmed’in hayatı ve ölümü hakkında çeşitli teoriler ve iddialar bulunmaktadır. Bazı kaynaklara göre, İstanbul’un fethinden sonra Bizans mensubu kişiler tarafından II. Mehmed’e suikast girişiminde bulunulmuştur.
Diğer taraftan, Franz Babinger gibi bazı araştırmacılar, II. Mehmed’in normal bir şekilde ölmediğini düşünmektedir. Ancak, Prof. Dr. M.C. Şehabeddin Tekindağ’ın “Fatih’in Ölümü Meselesi” başlıklı makalesinde, Babinger’ın Âşıkpaşazâde’nin Tevarih-i Al-i Osman eserini kaynak aldığı ve yanlış anladığı belirtilmektedir. Tekindağ, konun kaynağına nasıl yaklaşılması gerektiğini açıklayarak, Babinger’ın yanıltıcı olduğunu ifade etmektedir.
Doğulu ve Batılı kaynaklar, II. Mehmed’in ölümü hakkında çeşitli ifadeler beyan etmiştir. Ancak, doğuda bile II. Mehmed için zehirlenme iddiaları gibi ifadelerin yer almadığı belirtilmektedir. Bu nedenle, II. Mehmed’in normal bir ölüm hadisesi olduğunu savunan tezlere karşı Prof. Dr. M.C. Şehabeddin Tekindağ’ın sunduğu notların incelenmesi önerilmektedir. Tekindağ’ın makalesinde, II. Mehmed’in ölümü hakkında çeşitli kaynaklardan alıntılar yapılmış ve konu detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
II. Mehmed’e yönelik başka suikast girişimleri de olduğu bilinmektedir. Örneğin, Venedik’in 1456-1479 yılları arasında on iki kez zehirleme teşebbüsünde bulunduğu iddia edilmektedir. Trogirli bir denizci, Floransalı Francesco, Paul isimli bir berber, Carthusialı bir keşiş, Polonya ve Katalonyalı iki kişinin de suikast girişimleri için çalıştığı söylenmektedir.