GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GEBZE’DE EĞİTİM

Kıymetli okuyucularım bu yazımızda sizlere kıymetli hocam Eğitimci-Yazar Mahmut Aşıkoğlu ile birlikte hazırlayıp, Efora Grup Yönetim Kurulu Başkanı Gültekin Şenel’in destekleri ile yayın hayatına kazandırdığımız “Geçmişten Günümüze Gebze’de Eğitim” kitabi hakkında bu mutlu haberi paylaşmak ve tarihe not düşmek istiyorum…

Gebze Eğitiminde Cumhuriyet Öncesi
1880 yılında İstanbul’a bağlı bir ilçe olan Gebze’de 107 ilkokul, 4 ortaokul, 1 medrese ile toplam 112 okul mevcutmuş.
Vital Cuinet, 1893 tarihli gezi notlarında Gebze’nin coğrafi ve sosyoekonomik durumunu istatiksel olarak incelemiştir. Gebze’deki okullar ve öğrenciler hakkında aşağıdaki bilgileri vermektedir.
“Gebze kazası ve kentinin okul sayısı 112 olup 10 öğrencili 1 medrese, 160’ı erkek 60’ı kız olmak üzere 220 öğrencili 4 ortaokul, 1.656’sı erkek çocuk ve 515’i kız çocuk olmak üzere 2.171 çocuğun okuma-yazma, saymanın yanı sıra temel dini bilgilerin öğretildiği 107 ilkokulu kapsamaktadır. Dolayısı ile Gebze kazasında üç düzeyde verilen öğretim aşağıdaki gibi 1,829’u erkek, 575’i kız çocuk olmak üzere 2,401 öğrenciyi içermektedir:”
Gebze’nin 16. yüzyıldan itibaren, artan önemi bütün klasik dönem sahip olduğu eğitim müesseseleri ile de ortaya çıkmaktadır. Gazi Mustafa Paşa Vakfı ve imaretinde tedrisat gören talebelere dair oluşturulan müessese, buradaki eğitim düzeyi bunun birer göstergesidir. Şehir düzeyindeki bir yerleşimin sonuçları 19. yüzyıl sonlarından itibaren tekrar ortaya çıkan nüfus artışının ihtiyaçlarının karşılanmasına dönük kurulan yeni müesseseler de yine bu çerçevede önem taşımaktadır.
Nitekim yüzyıl sonunda Gebze’deki 20.000 civarındaki nüfusun ihtiyacına cevap verebilecek okullaşma oranı mevcuttur. 1909 yılında kazada 1’i medrese olarak toplam 5 okulda okuyan öğrenci sayısı 370’dir.
1913 yılında uygulamaya konan “Tedrisat-ı İptidaiye Kanunu Muvakkati” ile iptidai (ilkokul) ve rüşdi (orta) kısımları birleştirilerek ilköğretim 6 yıla çıkarılmıştır. Cumhuriyet döneminde “İkinci Heyet-i İlmiye” toplantısı ile bu süre 5 yıla indirilmiştir.
kitaptan bir bölüm paylaştığımız bu yazımızın devamını kitap çalışmamızdan ulaşabilirsiniz…
Her konuda desteğini eksik etmeyen kıymetli büyüğümüz Gültekin Şenel’e sonsuz teşekkürlerimizi sunarız.