MURAT ÖZKAN’IN KALEMİNDEN: TÜRKİSTAN YOLCUĞU
Kıymetli okuyucularım bu hafta yazımızda sizlere bölgemizin değerlerinden, kalem erbabı kıymetli hocamız sayın Doç. Dr. Murat Özkan ve son kaleme aldığı akademik çalışma olan “Türkistan’ın Keşif Çağı & Rus Seyyah Burnaşev’in Gözünden Buhara”
adlı kitap çalışmasında konuşmak, eserini tanıtmaya çalışacağım dimalara tat bırakmak gayesindeyiz dostlar.
Doç. Dr. Murat Özkan bir devletin hayatını dönemin şartlarını inerek, siyasi, sosyal, kültürel ve nüfussal olarak detaylı inceleyip bizi tarihe yine ortak eden özel bir çalışma ile karşımıza çıkıyor. Kronik yayınlarından neşredilen kitap çalışmasında tarihin bir çokça çalışılmamış, bilinmeyen bir noktasına değinmesi ise ayrıca önem arz eden bir husus. Şimdi sizleri kitabın kısa bir tanıtımı ile başbaşa bırakıp, sizlerin okuruna sunuyoruz…
TALİHİYLE KEDERLİ, TARİHİYLE EFSANEVÎ TÜRKİSTAN COĞRAFYASI…
Türkistan coğrafyası çok eski çağlardan itibaren iktidar ve otoritenin savaş alanı, para ve hırsın ‘Erlik’ suretinde ete kemiğe büründüğü, dünyanın en talihsiz coğrafyasıdır. Burası yer altı kaynaklarının zenginliği, ticaret yollarının merkezinde olması ve el değmemiş verimli topraklarıyla daima etrafındaki devletlerin dikkatini çekmiştir.
18. yüzyıl adeta Rusların Türkistan’ı keşif çağıydı. Ülke menfaatleri doğrultusunda bilgi ve belge toplamak için her yolu kullanan Ruslar, Türkistan gibi kritik bölgelere özel olarak yetiştirilmiş, tercihen belli bir ordu ve devlet terbiyesinden geçmiş, oldukça zeki ve çalışkan kimseleri görevlendiriyordu. İşte bu dönemde Ruslar tarafından bölgeye gönderilen görevli Timofey Stepanoviç Burnaşev’di.
Elinizdeki eser ilim ve sanatın başkenti ‘ipek şehir’ Buhara’nın ‘yabancılar tarafından keşfi’ni tüm çarpıcılığıyla anlatmakta, başta Timofey Stepanoviç Burnaşev olmak üzere Ruslar, İngilizler, Amerikalılar ve diğer milletlerin bölgeyi şahsî çıkarları için didik didik etmelerinin, Buhara’nın hükümdarlarından hastalık yayan sineklerine kadar kayıt ettiklerinin bir nevi kanıtı olmaktadır.
Ruslar Türkistan’da nasıl yayıldı ve burada nasıl bir askerî politika güttü? Buhara-Rusya diplomasisinde ne tür ilişkiler yaşandı? 18. yüzyılda Buhara Hanlığı’nda siyaset ve yönetim anlamında durum nasıldı? Gündelik hayattan ekonomik ve demografik hareketlere, seyyahlar Buhara’yı nasıl tasvir ediyordu?
Türkistan’a ilişkin birçok sorunun cevabını bulacağınız Türkistan’ın Keşif Çağı: Rus Seyyah Burnaşev’in Gözünden Buhara, Türkistan tarihini yeniden keşfetmek isteyenler için her yönüyle çok sarsıcı, titiz bir emek…