TELGRAF YAZIŞMALARI IŞIĞINDA MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİNDE GEBZE
Kıymetli okuyucularım bu hafta yazımızda sizlere tam 100. Sene evvel işgalden kurtulmuş ama Kurtuluş günü kabul edilmeyen, bürokrasi tarafından burada savaş olmamış o zaman kimden, neyi kurtarmışız diye söylenen sözlere şahitlik ettik. Peki Gebze işgal edildi mi? Savaş yaşandı mi? Milli Mücadele de Gebze’nin rolü neydi ? İşte bu sorulara kaynak olarak iki sene evvel Genel Kurmay Başkanlığı Atase bölümünü bizzat Gebze’den Ankara’ya yolculuk yaparak sordum Gebze ne zaman duşman işgalinden kurtuldu diye bir soru sordum? belgeler ışığında cevapları 12 Ekim 1922 yıl’ı oldu. Bu cevap ile birlikte belgeleri alıp Prof. Dr. Rafet Metin, Hayrettin Meral hocalarımla birlikte çalışmaya başladık eseri Gebze Belediyesine sunduk seneye basabiliriz diye Ağustos 2021’de söylediler ama bir hareket olmadı. Konuyu bu yıl Eylül ayı başlarında Gebze Ticaret Odası Başkanı sayın Nail Çiler’e açınca kendisi destekleriyle birlikte bu önemli, meraklılarına ve özellikle işgal yoktur diyenlere belge mahiyetinde cevap bir çalışma ortaya çıktı. Nail Çiler başkanımıza sonsuz teşekkürlerimi sunarım bizlere verdiği destekler için hem de Ticaret Odasının değil bizzat kendi imkanlarıyla birlikte. Bu arada 12 Ekim Gebze’nin Düşman İşgalinden Kurtuluşunun 100. Yıl kutlayan ilk kurumumuz olması da ayrıca şehire kimlik ve aitlik anlamında emsal bir davranıştı.
“Telgraf Yazışmaları Işığında Milli Mücadele Döneminde Gebze” kitap çalışmamızı Prof. Dr. Rafet Metin birlikte hazırlamak çok özeldi burada Hayrettin Meral hocama sonsuz teşekkürlerimi sunmak istiyorum Bu eseri şehirimize kazandırmak hem de Kurtuluşunun 100. Yılında çok önemli ve ciddi bir emek ile çalışmanın ürünü oldu. Kitap ile ilgili olarak içeriği ile ilgili olarak şu konular başlıkları yer almaktadır…
Belgeler Genel Kurmay Başkanlığı Atase Arşivinden alınmıştır.
Bu belgelerde yoğun olarak şu konular geçmektedir:
-Yahya Kaptan’ın faaliyetleri.
– Kuva-yı Milliye’nin Gebze, İzmit, Geyve ve Bolu ve Karamürsel civarındaki hareketleri.
-Gebze’ye yeterli miktarda askerî birlikler gönderilmesi.
– Gebze’ye insanların giriş çıkışının kontrol edilmesi.
– Askerlik çağı gelip de orduya katılmayanların idam edileceğinin bildirilmesi.
– Karamürsel, Hereke ve Gebze civarında eşkıyalık eden Arnavut Arslan ve çetesinin faaliyetleri.
– Hereke Fabrikasının eşkıya Arnavut Arslan tarafından işgali.
– İngiliz kuvvetleriyle Gebze civarında meydana gelen silahlı çatışmalar.
– İngiliz kuvvetlerinin durumu hakkında bilgi.
– Civarda bulunan Yunan kuvvetleriyle yapılan silahlı çatışmalar ve Yunanlıların faaliyetleri.
– Tren istasyonlarını işgal etmiş olan İngilizlerin faaliyetleri ve istasyonların düşmandan geri alınması.
– Gebze’de ahz-ı asker şubesi (Askerlik Şubesi) açılması.
– Gebze civarındaki yollar hakkında verilen bilgiler.
– Gebze’de bir at yarışı düzenlenmesi ve bu at yarışında yarışmacı ve seyirci olarak katılacakların tespiti. Yarışmacı, seyirci ve atların Gebze’ye nasıl ulaştırılacağının bildirilmesi. At yarışı yapılan yerin durumu. Yarışmada dereceye gireceklere verilecek ödüllerin belirlenmesi. Seyircilerden bilet karşılığı para alınması. Bilet ücretlerinin belirlenmesi. Koşu programı hakkında bilgi.
– Düşman donanmalarının ve uçaklarının çevredeki faaliyetleri.
Bu arada danismanlardan Tarihçi-Yazar Muhammed Aslan ve grafik tasarım için Musa Gün’e çok teşekkür ederim