ULUSAL MEDYA'DA GEBZE TARİHİ

Kıymetli okurlarım bu hafta sizlere Ülke Tv’de yayınlanan “Tarihte Yürüyen Adam” Gebze tarihi mekanlarını anlatıldığı hem mekanları hem de sadece gazetemiz tarafından çekilen kamera arkası bölüm fotoğraflarını paylaşıcam…

Yakın zaman içersinde Diyanet Tv tarafından çekilen “Mekan ve Kıyam” Programında Çoban Mustafa Paşa Camii ve Çoban Mustafa Paşa’nın hayatı anlatılmış biz de konuşmacılar arasında yer alıp bu tarihi çalışma yer alarak tarihe not düşmüştük. İnsani Yardım Vakfı (İHH) Gençlik tarafından hazırlanan insanları şehirler tanış kılma gayesiyle çekilen tarihi mekanları tanıtma program kapsamında Gebze Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, Malkoçoğlu Mehmed Bey Türbesi ve Tarihi Su Dolabı ekseninde çekimler yapıldı. Program koordinatörlüğünü Genç İHH Çalışan Gençlik Başkanı Halit Develioğlu tarafından çekilen programda konuşmacı olarak biz ve Tarihçi-Yazar Ramazan Akbaş konuşmacı olarak yer alıp Gebze tarihini biraz daha fazla kişiye anlatmaya, bakın İstanbul’un dibinde “Fatihler Şehri Gebze” diye bir yer var. Büyük İskender’den, Hannibal Barcas’a, ondan Fatih Sultan Mehmet Han’a, ondan da Belgrat Fatihi Çoban Mustafa Paşa ve daha nicesi var, hatta İlk Osmanlı-Bizans savaşında hükümdarların katıldığı Palakenon Savaşı burada yapıldığı. Millat öncesi ve sonrasıyla bir tarih ve kültür burada yatmaktadır demeye gayret ettik ve artık yavaş yavaş Tarihçiler, Kültür Araştırmacılar ve Meraklıları yeni rotası peder pey Gebze oldu, bununla birlikte Ulusal medya kanalları yavaş yavaş program çekimlerini bu yöne doğru çevirdiler ben burada bu konuda bize öncülük yapan, doğru tabiri ile mihnanderlik yapan Gazeteci-Belgeselci İsmail Kahraman hocamıza teşekkür etmek istiyorum Gebze Tarihinin anlatımında bugünlere getirdiği noktalar için.

Gelelilim Gebze için çok önemli olan bir isim Tarihçi-Yazar Dr Ahmet Anapalı hoca’nın program listesine Gebze’yi almasıyla birlikte Ülke tv yer aldı ve yorumları takip ettim tek tek şehrimiz için ve genelde böyle bir şehir var, biliyoruz ama sadece yolculuk sırasında geçiş yolu olarak kullanıyoruz ama artık daha fazlası olucak bizler için diyerek şehrimiz yerli turizm potansiyeli artarak devam ediyor ve bunlardan bazıları gezdirme imkanımız oldu. Ünlü Fotoğrafçı Cemil Şahin’de bunlar biri oldu kendisi Çoban Mustafa Paşa Camii Fotoğraflarını çekmek, camii ile ilgili bilgi almak için geldiğinde şu sözleri dile getirdi “Gerçek ve emsalsiz bir tarih üzerinde yaşıyorsunuz” Bu sözler bizim bölgeyi ifade eden en özel sözlerden biri oldu. Bir eleştiri de yapmak istiyorum Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz “Turizm ve Tarih Şehri Gebze” diye çalışma yapıyorlar sağ olsun başkanımız samimi ve içten söylüyor ama Turizm beldemiz olan Eskihisar’ın durumu belli Eskihisar Kalesi kapalı, kaleye çıkan yolun durumu belli, kafelerin çoğunda kredi kartı geçmiyor ve dahası var, başkanımızdan Gebze’yi turizm şehri haline getirecekse lütfen ve rica ediyorum Eskihisar’da başlasın çalışmalarına…

Konuya gelmeden önce birçok çalışma hakkında bilgi vermeye çalıştım peki “Tarihte Yürüyen Adam” Programında Gebze tarihinin hangi yapıları anlattı diyecek olursanız: Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, İbrahim Paşa Çeşmesi, Malkoçoğlu Mehmed Bey Türbesi ve Tarihi Su Dolabı oldular, Eskihisar üzerinde de bir projeleri olduğunu ileriye dönük çekim için çekime geleceklerini ilk olarak gazetemiz adına biz duyrulmuş olalılım ilklerin yayını olarak…

İsterseniz birlikte bu dört tarihi yapıyı gazetemiz adına tanıtalım

ÇOBAN MUSTAFA PAŞA;

Çoban Mustafa Paşa 1478 yılında Bosna’da dünyaya gelmiştir. Mustafa Paşa’nın asıl adı Gazi Mustafa Bin Abdülkerim’dir. Mustafa Paşa’nın fiziki yapısını ise Ünlü Mısırlı tarihçi İbn İyas Mustafa Paşa tarifinde ise “Beyaz renkli, Arap yüzlü sakal traşlı iki küçük sarı bıyıklı, orta boylu ihtişamlı, biraz utangaç biriydi.” Diye tarif eder. Çoban Mustafa Paşa birçok hayrat sahibi ve günümüz Gebze’sinin de baş mimarıdır. Yaptırdığı büyük hayrat eserleri şehir medeniyetlerine büyük katkılar sağlamıştır. Çoban Mustafa Paşa Viyana kuşatması hazırlıkları sırasında rahatsızlanıp 27 Nisan 1529 yılında İstanbul’da vefat eder ve baş eseri olan Çoban Mustafa Paşa Külliyesine defin edilir.

Nizama yön veren büyük hükümdarlardan olan Sultan İkinci Beyazıd (Veli) Han (1481-1512), Yavuz Sultan Selim (1512-1520), Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) dönemlerin de önemli devlet görevlerde bulunmuş kıymetli devlet ve dava adamıdır. Yeniçeri ocağında yetişmiş olan Mustafa Paşa, Kapıcıbaşlılık, Rumeli Beylerbeyliği, Üçüncü Vezirlik, Serdarlık, Valilik ve İkinci Vezirlik görevlerinde bulunmuştur. Yavuz Sultan Selim tarafından üçüncü vezirlik görevine getirilmiş ve Kanuni Sultan Süleyman döneminde de bu görevi, başka görevlerle birlikte başarılı bir şekilde yürütmüştür.

Gebze’de kendi ismini taşıyan külliyedeki türbeye defnolunmuştur. Kendi adını vererek yaptırdığı külliyede Ebu Suud Efendi ve Şeyhülislam Hamid Efendi gibi dönemin en büyük müderrisleri görev yapmıştır. Çoban Mustafa Paşa, “Boşnak, Damat, Gazi, Melek Mustafa Paşa, Mısırlı Paşa’’ gibi birçok lakapla anılsa da en meşhuru ‘’Çoban’’dır. Çoban Mustafa Paşa, Yavuz Sultan Selim’in kızı Hanım Hatun ile evlenmiştir. Bu evlilikten Muhyiddin Mehmet Efendi ve Ahmet Bey adlarında iki oğlu ve Hanım Hatun adında bir kızı dünyaya gelmiştir.

Çoban Mustafa Paşa Külliyesinin Bölümleri:

Medrese, Kütüphane, Camii, Tabhâne, Türbe, Kervansaray, Zâviye (Hânkâh), Misafirhane, İmarethane, Hamam bölümlerinden oluşmaktadır.

İbrahim Paşa Çeşmesi hakkında bilgiler vereceğim. Halk arasında Eskiçarşı Çeşmesi olarak anılan Türkiye’nin bu güzide tarihi yapısı IV. Mehmed (1648-87) döneminde yapılmıştır.

TARİHİ SU DOLABI;

Gebze Belediyesi Su Dolabı görevlisi Abdülhamit Koç gazetemize Su Dolabı’nun geçmişten günümüze geliş hikayesini şöyle anlattı: ‘’1664-1665 yıllarında İbrahim Paşa tarafından yapılmış. Merkezi burası olmak üzere yaklaşık 24 tane su dolabı var. Bütün kuyulardan toplanan su buraya geliyor buradan da Gebze’nin merkezine ulaştırılıyor. Eskiden Gebze’ye buradan su veriliyordu. II. Mahmut tarafından 1837 yılında kontrol edilip onarılmış. 4 tane üstte 1 tane de altta terazisi varmış. Ecdadımız akılla fikirle yapmış. Şuan her türlü teknolojimiz var o zaman olmamasına rağmen böyle bir mekanizma yapılmış. Su terazisiyle kontrol ediyorlarmış. Şuan buradan Gebze’nin merkezine su aktarımı yapılıyor’’

İBRAHİM PAŞA ÇEŞMESİ;

Gebze’nin merkezinde yer alan tarihi çeşme yaklaşık 350 yıllık bir geçmişe sahip. İbrahim Paşa tarafından 1664 (1665) yılında yaptırılmış olan çeşme, Gebze’deki önemli su yapılarından birisiydi. II. Mahmud döneminde, 1837 (1838) yılında onarım geçti. Tarihî ve mimarî özellikleriyle dikkat çeken çeşme, 1991 yılında İstanbul II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescil edildi. İbrahim Paşa Çeşmesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Gebze Belediyesi ve GESİDER tarafından 2010 yılında restore edildi. Yapı güneş saatli olması hasebiyle Kocaeli’nde tek güneş saatli yapısı ve 69 metre² büyüklüğüyle en büyük çesmesi olarak şehrimiz de baş eserler arasında yer almaktadır.

Malkoçoğlu Mehmed Bey Türbesi;

Gebze merkezde yer alan Türbe Osmanlı Devleti’nin batıya, Bizans’a doğru yayılması sırasında yapılan ilk mimari eserlerdendir. XX. Yüzyıl başlarında oldukça harap ve kısmen yıkık durumdaydı. Halil Edhem Bey Gebze’yi tanıması sebebiyle Türbeyi inceleyip,1912 yılında bir yazı yayınlanmış 1969 yılında restorasyon geçirdi. Yapı Kumbet tarzı, kullanılan devşirme taşlar ile emsal bir yapı olarak 1385 yılında vefatıyla inşa edilmiştir. 14. Yüzyılın da yapılan bu yapı günümüz Gebze’sinin baş eserleri arasında geçmekle birlikte Malkoçoğlu Mehmed Bey ise akıncıların başı olarak tarihi bir şahsiyet anılmaktadır.