TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ KAYSERİ’DE BELGESEL ÇEKİMLERİMİZE TALAS’TAN BAŞLADIK
Talas deyince gönül telim titrer…
2027 Türk Dünyası Kültür Başkenti Kayseri’de belgesel çekimlerimize Talas’tan başladık.
İlk olarak Talas Kaymakamımız Sayın İlyas Memiş Bey’i makamında ziyaret ettik. Kendilerine belgesel çalışmalarımız hakkında bilgi verdik.
Sağ olsunlar, Sayın Kaymakamımız büyük bir ilgi ve misafirperverlik göstererek, Talas’ı daha yakından tanımamız ve tarihî-kültürel mirasını belgelememiz için belediyeden sanat tarihçisi, değerli akademisyen Özcan Eroğlu Bey’i, ayrıca Kaymakamlıktan Burak Bey’i görevlendirdiler.
Böylece hiç vakit kaybetmeden Talas’ın tarihî ve kültürel mekânlarını gezmeye ve belgesel çekimlerimize başladık.
TALAS DEYİNCE TANRI DAĞLARI AKLIMA GELİR
Talas deyince benim gönül telim ayrı bir titrer.
Çünkü Talas sadece Anadolu’daki bir ilçe değildir.
Talas denildiğinde aklıma hemen Tanrı Dağları’nın eteğinde, Ulu Türkistan coğrafyasının önemli merkezlerinden biri olan Kırgızistan’daki Talas gelir.
Ve elbette 751 yılında Talas Nehri çevresinde yaşanan tarihî mücadeleler…
2017 yılında Kırgızistan Talas’ta gerçekleştirdiğim belgesel çekimleri de bir anda gözümün önünden geçer.
Aradan yıllar geçtikten sonra şimdi Anadolu’da, Erciyes Dağı’nın eteğindeki Kayseri Talas’ında yeniden Talas’ın izlerini sürüyoruz.
Bir tarafta Tanrı Dağları…
Diğer tarafta Erciyes…
Bir tarafta Türkistan…
Diğer tarafta Anadolu…
Ama ortak olan çok önemli bir şey var:
Tarih, kültür ve medeniyet.
ORTAK TÜRK ALFABESİ ANITI’NDAN BELGESELİMİZE BAŞLADIK
Talas’taki belgesel çekimlerimizin ilk önemli duraklarından biri Türk Dünyası Millet Bahçesi oldu.
Çekimlerimize burada bulunan Ortak Türk Alfabesi Anıtı’nın önünden başladık.
Bu anıtın önünde dururken bir kez daha düşündüm:
Din, dil, tarih şuuru, ortak kültür ve medeniyet hafızası…
Milletleri ve devletleri uzun zaman yaşatan en önemli değerlerin başında geliyor.
Dil ise bir milletin hafızasıdır.
Alfabe de bu hafızanın yazıya aktarılmasının anahtarıdır.
Türk dünyasının ortak değerlerinin yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması bakımından ortak Türk alfabesi fikrinin ayrı bir önemi olduğunu düşünüyorum.
İşte bu düşüncelerle Talas’taki çekimlerimize başladık.
Değerli sanat tarihçisi ve akademisyen Özcan Eroğlu Bey’den Talas’ın tarihî ve kültürel mirası hakkında önemli bilgiler aldık.
Kendisinin anlatımları eşliğinde Talas’ın geçmişten günümüze uzanan tarihî dokusunu görüntülemeye başladık.
TALAS’TAN TALAS’A BİR BELGESEL YOLCULUĞU
2017’de Kırgızistan Talas’ında çektiğimiz belgesellerden yıllar sonra, şimdi Kayseri Talas’ında yeni bir belgesel yolculuğundayız.
Bu benim için sıradan bir çekim değil.
Talas’tan Talas’a uzanan bir tarih ve kültür yolculuğu…
Tanrı Dağları’ndan Erciyes’e…
Türkistan’dan Anadolu’ya…
Geçmişten geleceğe…
Türk dünyasının ortak hafızasının izinde yeni bir Devr-i Âlem…
Bize çekimlerimiz sırasında yakın ilgi gösteren Talas Kaymakamımız Sayın İlyas Memiş Bey’e, sanat tarihçisi ve akademisyen Özcan Eroğlu Bey’e, Kaymakamlıktan görevlendirilen Burak Bey’e teşekkür ediyorum.
Talas’ta belgesel çekimlerimiz devam ediyor.
Talas’tan Talas’a, Tanrı Dağları’ndan Erciyes’e selam olsun.
İKTAV – İlim, Kültür ve Tarih Araştırmaları Merkezi
Devr-i Âlem Belgesel Programı
Tarihe not düşmek, zamana noterlik yapmak için yollardayız…
#Kayseri #Talas 27TürkDünyasıKültürBaşkenti #TürkDünyası #Belgesel #Belgeselciİsmail #İsmailKahraman #Devrialem #İKTAV #TanrıDağları #Türkistan #Kırgızistan #Erciyes #OrtakTürkAlfabesi #TürkDünyasıMilletBahçesi #Tarih #Kültür #VakıfMedeniyeti
—-
KAYSERİ’DE BELGESEL TADINDA
EVLİYA ÇELEBİ’NİN İZİNDE, MİMAR SİNAN’IN VAKIF MEDENİYETİ
Belgeselci İsmail’in Not Defteri
An itibarıyla 2027 Türk Dünyası Kültür Başkenti seçilen Kayseri yolundayız.
Yıllardır Anadolu’yu, Türkistan coğrafyasını ve dünyanın farklı ülkelerini dolaşıyor; tarihin izlerini takip ediyor, geçmişten günümüze ulaşan kültür mirasını belgesellerimizle kayıt altına almaya çalışıyoruz.
Bugünkü yolculuğumuzun ayrı bir anlamı var.
Kayseri…
Erciyes’in gölgesinde yükselen, taşlarına tarih kazınmış, Selçuklu medeniyetinin önemli merkezlerinden biri olan ve şimdi 2027 Türk Dünyası Kültür Başkenti olarak Türk dünyasının dikkatlerini üzerine çeken kadim bir şehir.
Biz de Evliya Çelebi’nin izinde, Kayseri’nin tarihini, kültürünü, vakıf medeniyetini, mimarisini ve Türk dünyasıyla olan bağlarını belgelemek için yeniden yollardayız.
EVLİYA ÇELEBİ’NİN İZİNDE
50 yılı aşan gazetecilik ve belgeselcilik hayatım boyunca Anadolu yollarında dolaşırken kendime sık sık Evliya Çelebi’yi rehber edindim.
Çünkü Evliya Çelebi sadece şehirleri gezen bir seyyah değildi. O, şehirlerin insanını, ekonomisini, mimarisini, sanatını, geleneklerini, vakıflarını, çarşılarını, yollarını ve sosyal hayatını kayda geçiren büyük bir sosyal tarihçiydi.
Bu bakımdan Seyahatnâme, geçmişten günümüze ulaşan dev bir medeniyet hafızasıdır.
Biz de Devr-i Âlem belgesellerimizde onun açtığı yoldan yürümeye çalışıyoruz.
Tarihe not düşmek, zamana noterlik yapmak düşüncesiyle Anadolu’nun şehirlerini, kasabalarını, köylerini ve tarihî mekânlarını dolaşıyoruz.
Şimdi sıra Kayseri’de…
KAYSERİ: TAŞLARA KAZINMIŞ TÜRK TARİHİ
Kayseri’nin Türk tarihi açısından önemi yalnızca Selçuklular döneminden başlamıyor.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan araştırma ve açıklamalarda, Anadolu’daki Türk izlerinin Hunlara ve Sabir Türklerine kadar uzandığı ifade ediliyor.
Milattan sonra 4. yüzyıldan itibaren Anadolu’ya yönelen Hun akınları, daha sonra 5. ve 6. yüzyıllarda Sabir Türklerinin hareketleri ve ardından İslam orduları içerisinde görev yapan Türk komutanların Anadolu’daki faaliyetleri, bu coğrafyanın Türk tarihi açısından taşıdığı önemi ortaya koyuyor.
Ancak Anadolu’nun kalıcı şekilde bir Türk-İslam yurdu hâline gelmesinde 1071 Malazgirt Zaferi ve sonrasında Selçukluların Anadolu’da kurduğu medeniyetin çok önemli bir yeri bulunuyor.
Kayseri de bu büyük dönüşümün merkezlerinden biri oluyor.
Selçuklu döneminde “Darül Feth” ve “Makarr-ı Ulema” gibi isimlerle anılan Kayseri; ilim, ticaret, sanat, mimari ve kültür bakımından önemli bir merkez hâline geliyor.
Bugün Kayseri sokaklarında dolaşırken sadece taş binaları görmüyoruz.
O taşların üzerinde bir medeniyetin izlerini okuyoruz.
TAŞLARDA OĞUZ BOYLARININ TAMGALARI
Kayseri’de beni en çok heyecanlandıran konulardan biri de tarihî yapılarda görülen Oğuz boylarına ait tamgalar.
Selçuklu eserlerinde karşılaşılan bu işaretler, Türklerin Anadolu’daki kültürel varlığının önemli göstergeleri arasında değerlendiriliyor.
Kayseri’de farklı tarihî yapılarda Dodurga, Salur, Afşar, Karaevli, Eymür, Kayı ve Çepni boylarıyla ilişkilendirilen tamgaların bulunduğu belirtiliyor.
Selçuklu Uygarlığı ve Gevher Nesibe Tıp Tarihi Müzesi’nden Hunat Hatun Camii’ne, Battal Gazi Camii’nden Sahabiye Medresesi’ne, Köşk Medrese’den Çifte Kümbet’e, Hacı Kılıç Camii’nden Suvermez Kervansarayı’na kadar birçok tarihî yapıda bu izlere rastlanıyor.
İşte belgeselcilik burada başlıyor.
Bir taşın üzerindeki işareti görmek…
Sonra o işaretin ne anlama geldiğini araştırmak…
Hangi dönemde, kim tarafından ve neden yapıldığını anlamaya çalışmak…
Arşivlere gitmek, tarihçilerle konuşmak, saha araştırması yapmak ve bütün bunları görüntüyle geleceğe taşımak…
Belgeselcilik biraz da budur.
BATTAL GAZİ CAMİİ’NDE TARİHİN İZLERİ
Kayseri’de üzerinde özellikle durduğumuz yapılardan biri de Battal Gazi Camii.
Caminin tarihî geçmişi ve burada görülen işaretler, Kayseri’nin Türk tarihi açısından ne kadar önemli bir merkez olduğunu anlamamız bakımından dikkat çekici.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi yetkililerinin açıklamalarında, yapı üzerinde Göktürk yazısını andıran işaretlerin yanı sıra Eymür, Salur, Kayı ve Dodurga boylarıyla ilişkilendirilen tamgaların bulunduğu belirtiliyor.
Bu tür izleri yerinde görmek, bir belgeselci için yalnızca tarihî bilgi edinmek değildir.
Adeta taşlarla konuşmaktır.
Çünkü her tarihî eser bize bir şey söyler.
Bazen bir kitabe…
Bazen bir vakfiye…
Bazen bir mezar taşı…
Bazen bir caminin kitabesi…
Bazen de yüzyıllar önce taş ustasının bıraktığı küçük bir işaret…
Bütün bunlar geçmişin sessiz belgeleridir.
MİMAR SİNAN VE KAYSERİ
Kayseri denildiğinde elbette akla gelen büyük isimlerden biri de Mimar Sinan.
Osmanlı medeniyetinin zirve isimlerinden olan Mimar Sinan’ın eserleri, yalnızca mimarlık tarihimizin değil, aynı zamanda vakıf medeniyetimizin de önemli unsurlarıdır.
Bizim medeniyet anlayışımızda cami yalnızca ibadet edilen bir yapı değildir.
Caminin yanında medrese vardır.
Çeşme vardır.
İmaret vardır.
Kervansaray vardır.
Hamam vardır.
Darüşşifa vardır.
Mektep vardır.
Ve bütün bu eserlerin yaşatılmasını sağlayan vakıf sistemi vardır.
İşte bu nedenle Kayseri’yi gezerken yalnızca mimari eserlere bakmıyoruz.
Bir medeniyet sistemini anlamaya çalışıyoruz.
Vakıf medeniyetini…
İnsan merkezli, şehir merkezli ve gelecek nesilleri düşünen bir anlayışın izlerini araştırıyoruz.
TALAS’TAN TALAS’A
Kayseri’deki belgesel çalışmalarımızın önemli duraklarından biri de Talas.
Talas ismi benim için ayrıca anlamlı.
Çünkü 2017 yılında Türkistan coğrafyasında, Kırgızistan’daki Talas’ta da belgesel çekimleri gerçekleştirmiştik.
Şimdi ise Tanrı Dağları’nın eteklerindeki Kırgızistan Talas’tan, Erciyes Dağı’nın eteğindeki Anadolu Talas’a uzanan bir tarih ve kültür yolculuğundayız.
Bu vesileyle Talas Kaymakamımız Sayın İlyas Memiş’i makamında ziyaret ederek gerçekleştirdiğimiz belgesel çalışmaları hakkında bilgi verdik.
Kendilerine ayrıca Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi tarafından düzenlenen Talas Sempozyumu kitabını takdim ettik.
Nazik kabulleri, ilgileri ve misafirperverlikleri için Sayın Kaymakamımıza teşekkür ediyoruz.
Benim için bu ziyaretin anlamı sadece bir protokol ziyareti değil.
Talas’tan Talas’a uzanan bir kültür köprüsüdür.
Tanrı Dağları’ndan Erciyes’e…
Türkistan’dan Anadolu’ya…
Geçmişten geleceğe…
2027 TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ KAYSERİ
TÜRKSOY tarafından Kayseri’nin 2027 Türk Dünyası Kültür Başkenti seçilmesi, şehrin Türk dünyası açısından taşıdığı tarihî ve kültürel birikimin uluslararası alanda öne çıkması bakımından önemli bir gelişme.
Kayseri’den önce Türkiye’de Eskişehir, Kastamonu ve Bursa Türk Dünyası Kültür Başkentliği görevini üstlenmişti.
Şimdi sıra Kayseri’de.
Kayseri’nin bu unvanı yalnızca etkinliklerle değil, sahip olduğu tarihî mirasın araştırılması, belgelenmesi ve genç nesillere aktarılmasıyla anlam kazanacaktır.
Bunun için arşivlerin açılması…
Eski eserlerin korunması…
Vakıf kayıtlarının araştırılması…
Türk boylarına ait tamgaların bilimsel olarak incelenmesi…
Evliya Çelebi’nin Kayseri’ye dair anlattıklarının yeniden okunması…
Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin şehir hafızasının birlikte değerlendirilmesi…
Ve bütün bunların belgeseller, kitaplar ve dijital arşivlerle gelecek kuşaklara aktarılması büyük önem taşıyor.
BİR BELGESELCİNİN NOT DEFTERİNDEN
Kayseri’ye her gelişimde farklı bir tarih görüyorum.
Bir tarafta Erciyes…
Diğer tarafta Selçuklu eserleri…
Tarihî çarşılar…
Külliyeler…
Medreseler…
Kümbetler…
Camiler…
Vakıflar…
Ve taşlara kazınmış tamgalar…
Bütün bunlar bize bir gerçeği hatırlatıyor:
Şehirler sadece binalardan meydana gelmez. Şehirleri şehir yapan, onların hafızasıdır.
Kayseri’nin hafızası ise çok derin.
Hunlardan Sabirlere…
Selçuklulardan Osmanlılara…
Vakıf medeniyetinden Cumhuriyet dönemine…
Mimar Sinan’dan günümüzün modern Kayseri’sine kadar uzanan büyük bir tarih yolculuğu var.
Biz Devr-i Âlem olarak bu yolculuğun izini sürüyoruz.
İKTAV – İlim, Kültür ve Tarih Araştırmaları Merkezi kültür hizmeti olarak hazırladığımız belgesellerle, başta TGRT Belgesel TV olmak üzere farklı televizyon kanallarında Anadolu’nun ve Türk dünyasının tarihini ekranlara taşıyoruz.
Şimdi yeniden Kayseri yollarındayız.
Evliya Çelebi’nin izinde…
Mimar Sinan’ın medeniyet anlayışının peşinde…
Vakıfların, külliyelerin, taşların ve tamgaların izinde…
Kayseri’yi belgesel tadında yeniden keşfediyoruz.
Çünkü biz inanıyoruz ki:
Tarihe not düşmek, zamana noterlik yapmaktır.
Ve belgeselcilik, geçmişin sessiz tanıklarını konuşturarak geleceğe emanet etmektir.
Talas’tan Talas’a, Tanrı Dağları’ndan Erciyes’e selam olsun.
Kayseri’den Türk dünyasına selam olsun.
2027 Türk Dünyası Kültür Başkenti Kayseri’de, tarihin izinde yeni bir Devr-i Âlem başlıyor.
Belgeselci İsmail Kahraman
Devr-i Âlem Belgesel Programı
İKTAV – İlim, Kültür ve Tarih Araştırmaları Merkezi
#Belgeselciİsmail #İsmailKahraman #Belgesel #Devrialem #Kayseri #Talas #TürkDünyası #EvliyaÇelebi #MimarSinan #VakıfMedeniyeti #Selçuklu #Türkistan #Erciyes #İKTAV
