Öğün Saati Sağlığı Nasıl Etkiliyor?

Uzmanından Sık Yapılan Yanlışlara Dair Uyarılar

Güne başlarken ne yenildiği kadar yemeğin ne zaman tüketildiği de metabolizma ve genel sağlık üzerinde belirleyici bir rol oynuyor. Son yıllarda giderek önem kazanan kronobeslenme (beslenme zamanlaması ve biyolojik ritim ilişkisi) araştırmaları, öğün saatlerinin vücudun sirkadiyen ritmiyle uyumlu olması gerektiğine işaret ediyor.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Uzm. Dyt. Gamze Akbaş İşbilir, günün ilk ve son öğün zamanlamasının metabolizma üzerindeki etkilerini ve yapılan araştırmaların doğru okunması gerektiğini paylaştı.

Geç Kahvaltı ve Kalp Sağlığı İlişkisi Nasıl Yorumlanmalı?

40 yaş ve üzeri 31 binden fazla yetişkinin verileriyle yürütülen geniş kapsamlı bir araştırmada; ilk öğününü günün ilerleyen saatlerine erteleyen bireylerde tüm nedenlere ve kalp-damar hastalıklarına bağlı risklerin daha yüksek olduğu saptandı.

Ancak bu tür çalışmaların doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olmadığını vurgulayan Uzm. Dyt. Gamze Akbaş İşbilir, konuya dair şu değerlendirmede bulundu:

“Bu bulgular ‘geç kahvaltı erken ölüme neden olur’ şeklinde düz bir mantıkla okunmamalıdır. Geç saatte yemek yiyen bireylerin uyku düzeni, fiziksel aktivite seviyesi, çalışma şartları veya mevcut kronik rahatsızlıkları da bu sonuç üzerinde etkilidir. Tek bir öğün saatinden yola çıkarak kesin bir sağlık riski biçmek doğru değildir.”

Vücudun Biyolojik Ritim ve Beslenme Saati

İnsan vücudunun yaklaşık 24 saatlik bir sirkadiyen döngüyle çalıştığını belirten İşbilir; hormon salınımı, sindirim ve enerji metabolizmasının bu biyolojik saatle doğrudan bağlantılı olduğunu hatırlattı. Yemek saatlerinin sürekli değişmesi ya da ana öğünlerin gece saatlerine kayması metabolik ritmi bozabiliyor.

Herkes İçin Tek Bir “Doğru Öğün Saati” Var mı?

• Kişiye Özel Ritim: Her bireyin uyanma saati, iş temposu, vardiya düzeni ve fiziksel aktivitesi farklıdır. Sabah 07.00’de kahvaltı yapmak herkes için şart değildir.
• Süreklilik ve Düzen: Temel hedef, katı saat kuralları koymak değil; bireyin kendi günlük yaşamına entegre edebileceği sürdürülebilir ve düzenli bir beslenme ritmi oluşturmaktır.
• Sadece “Yeme Penceresi” Yeterli Değil: Uzun süre aç kalmak (aralıklı oruç vb.) veya yeme penceresini kısıtlamak tek başına sağlıklı beslenme anlamına gelmez. Öğünlerin besin içeriği, lif ve protein dengesi ile toplam enerji alımı da denkleme dahil edilmelidir.

Esas Olan Bütüncül Yaklaşım

Gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığı ile ilgili de uyarılarda bulunan Uzm. Dyt. Gamze Akbaş İşbilir, gün boyu yetersiz beslenip tüm enerji alımını geceye bırakmanın beslenme düzenini olumsuz etkilediğini belirtti.

Sağlıklı yaşamın tek bir parametreye indirgenemeyeceğini vurgulayan İşbilir sözlerini şöyle sürdürdü:

“Sağlıklı beslenmeyi yalnızca ‘ne yemeliyim?’ sorusuyla sınırlamamalıyız. Ne kadar yediğimiz, besin çeşitliliğimiz, öğünlerin gün içindeki dağılımı ve uyku kalitemiz bu tablonun birer parçasıdır. Araştırma sonuçlarını katı kurallara dönüştürmek yerine, kişisel gereksinimler doğrultusunda esnek ve dengeli bir model benimsenmelidir.”

Uzm. Dyt. Gamze Akbaş