YARGITAY’DAN ÇIRAK VE STAJYERLER İÇİN EMSAL KARAR
SİGORTA BAŞLANGICI SAYILACAK
Türkiye genelinde sayıları milyonları bulan ve yıllardır emeklilikte sigorta başlangıcı mağduriyeti yaşayan çırak ve stajyerler için Yargıtay’dan dikkat çeken emsal niteliğinde bir karar çıktı. Çıraklık döneminde sadece eğitim almayan, aynı zamanda fiilen üretim sürecinde yer alan bir çalışanın açtığı davada, mesleki eğitim sürecinin emeklilikte sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesine hükmedildi.
SGK’YA EMEKLİLİK TALEBİYLE BAŞVURDU
Dava dosyasına yansıyan bilgilere göre süreç, 15 Ekim 1993 tarihinde henüz 17 yaşındayken Ahi Evran Çıraklık Eğitim Merkezi’nde çıraklık eğitimine başlayan bir vatandaşın, söz konusu başlangıç tarihinin uzun vadeli sigortalılık başlangıcı sayılması talebiyle Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurmasıyla başladı. Davacı, bu sürenin başlangıç sayılması halinde emekli olmaya hak kazanacağını belirtti. SGK’nın, yasal süre içerisinde talebe yanıt vermeyerek başvuruyu zımnen reddetmesi üzerine vatandaş hakkını aramak için konuyu yargıya taşıdı.
YEREL MAHKEME REDDETTİ, YARGITAY BOZDU
T24’te yer alan haberin detaylarına göre; davacının işe giriş bildirgesi bulunmasına rağmen uzun vadeli sigorta primlerinin yatırılmadığı ve yasalar gereği “sigortalı sayılamayacak öğrenciler” statüsünde yer aldığı gerekçesiyle açılan dava, ilk etapta yargıdan döndü. Ankara 33. İş Mahkemesi ve ardından itiraz mercii olan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi davacının talebini reddetti. Dosyayı temyiz incelemesine alan Yargıtay ise alt mahkemelerin kararını bozarak emsal bir karara imza attı. Yargıtay, davacının çıraklık döneminde üretimde çalıştığı yönündeki iddialarının yeterince araştırılmadığını belirterek, kararı “eksik inceleme” gerekçesiyle iptal etti.
ÜRETİM SÜRECİNE KATILIP KATILMADIĞINA BAKILMALI
Çıraklık ve stajyerlik kaynaklı mağduriyetlerin çözümünde kritik bir eşik olarak değerlendirilen kararda Yargıtay, sorunun temel dayanağına dikkat çekti. Yüksek Mahkeme, bu tür uyuşmazlıkların çözümünde kişinin kâğıt üzerinde sadece eğitim merkezine kayıtlı bir öğrenci/çırak olup olmadığına değil; iş yerinde işçi gibi mesai harcayıp “fiilen üretim sürecine katılıp katılmadığına” bakılması gerektiğine hükmetti.
ŞAHİTLER DİNLENDİ, SİGORTA BAŞLANGICI KABUL EDİLDİ
Yargıtay’ın emsal teşkil eden bozma kararının ardından mahkemede yeniden yargılama süreci başladı. Mahkeme heyeti, davacının o dönemki çalışma şartlarını tespit etmek amacıyla komşu esnaf ve iş arkadaşlarının tanıklıklarına başvurdu. Dinlenen şahitler, davacının iş yerinde çırak olarak sadece “getir-götür” işlerinde çalışmadığını; tam aksine ustalarla birlikte sökme-takma, montaj ve tamir işlerini bizzat yaptığını doğruladı.
Toplanan deliller ve tanık beyanları ışığında mahkeme, davacının iş yerinde fiilen üretime katılarak çalıştığına kanaat getirdi. Mahkeme, davacının sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu tarihten itibaren geçerli sayılmasına hükmetti. Alınan bu karar, geçmişte çıraklık ve stajyerlik yapmış ancak fiilen üretimde çalıştığını kanıtlayabilen binlerce kişi için emeklilik yolunu açabilecek emsal bir hukuki dayanak olarak kayıtlara geçti.
Ayşe Kahraman