“Ne Derdin Olabilir?” Demeyin



“Ne Derdin Olabilir?” Demeyin

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla çocukların yaşadığı ruhsal sorunların ailelerin gözünden kaçabildiği konusunda önemli uyarılarda bulundu. Kilit, çocukların psikiyatrik sorunları yetişkinler gibi ifade edemeyebileceğini belirterek aileleri, “Senin yaşında ne derdin olabilir?” yaklaşımından uzak durmaya çağırdı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, dünya genelinde 10-19 yaş arasındaki yaklaşık her yedi gençten biri ruhsal bir bozukluk yaşıyor. Ancak çocukların ve gençlerin yaşadığı bu sorunlar her zaman kolay fark edilemiyor. 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, ailelerin sadece okul başarısına değil, çocukların davranış değişikliklerine odaklanması gerektiğini vurguladı.
Başarı, Ruhsal İyiliğin Tek Göstergesi Değildir
Dr. Kilit, çocuğun dışarıdan mutlu, sorunsuz veya derslerinde başarılı görünmesinin her zaman ruhsal durumunun iyi olduğu anlamına gelmediğini belirtti. “Okul başarısının iyi olması da ruhsal sorun bulunmadığı anlamına gelmez. Bazı çocuklar yoğun kaygı yaşadıkları hâlde başarılı olmaya devam edebilir” diyen Kilit, ailelerin çocukların davranışlarındaki keskin değişikliklere dikkat etmesi gerektiğinin altını çizdi. Neşeli bir çocuğun aniden içine kapanmasının veya sakin bir çocuğun öfkeli hale gelmesinin dikkate alınması gereken ciddi işaretler olabileceği belirtildi.
Uyku, İştah ve Bedensel Belirtilere Dikkat!
Çocuklarda ruhsal sıkıntıların uyku sorunları, kâbus görme, iştah kaybı veya aşırı yeme gibi belirtilerle ortaya çıkabileceğine değinen Dr. Kilit, “Bazı çocuklar ruhsal sıkıntılarını baş ağrısı, karın ağrısı, mide bulantısı gibi bedensel yakınmalarla gösterebilir” şeklinde konuştu.
Ayrıca JAMA Psychiatry dergisinde yakın zamanda yayımlanan bir araştırmaya göre; 9-17 yaş arası gençlerin uyku sorunları, intihar düşünceleri ve madde kullanımı gibi sorunları ebeveynlerine kıyasla çok daha yüksek oranda bildirdikleri saptandı. Bu durum, aile gözlemlerinin yanı sıra çocukların kendi bildirimlerinin de ne kadar kritik olduğunu gözler önüne seriyor.
Yargılayıcı Dil, Çocuğu Uzaklaştırıyor
Ailelerin “Bunda üzülecek ne var?”, “Senin yaşında ne derdin olabilir?” gibi ifadeler kullanmasının, çocuğun duygularını gizlemesine yol açtığına dikkat çeken Dr. Kilit, bunun yerine; “Bunun seni çok zorladığını görüyorum”, “İstersen konuşabiliriz” veya “Sana nasıl yardımcı olabilirim?” gibi güven verici cümleler kurulmasını tavsiye etti. Kendine zarar verme söylemlerinin asla dikkat çekme çabası olarak görülmemesi gerektiğini belirten uzman, bu durumlarda gecikmeden bir uzmana başvurulmasının hayati önem taşıdığını hatırlattı.
Dr. Kilit açıklamasını, “Çocuğun sessiz olması her zaman huzurlu olduğu anlamına gelmez. Bazen en önemli soru, ‘Bugün ne yaptın?’ değil, ‘Bugün gerçekten nasılsın?’ sorusudur” diyerek noktaladı.